Վարկային արձակուրդները արհեստական, թվացյալ աջակցություն են, այդ պարտքերը պետք է մարվեն
12 Սեպտեմբեր 2020 COVID 19-ով պայմանավարված տնտեսական հետևանքները բավական խորն են և երկարաժամկետի ձգտող բնույթ ունեն, ուստի միայն վարկային արձակուրդներով, միաշանակ, հնարավոր չէ լուծել պարտքային սպասարկման խնդիրները։ Այս մասին ArmDaily.am-ի հետ զրույցում ասաց ՀՅԴ Բյուրոյի տնտեսական հետազոտությունների գրասենյակի ծրագրերի համակարգող, տնտեսագետ Թադևոս Ավետիսյանն՝ անդրադառնալով ԲՀԿ-ի ՝ վարկային արձակուրդի երկարացման վերաբերյալ հրավիրած խորհրդարանական լսումներին։«Երբ տրամադրվում է վարկային արձակուրդ՝ ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց վարկի մարումը հետաձգվում է, բայց դա եթե այս պահին որոշակի կարճաժամկետ լուծում է, միջնաժամկետ և երկարաժամկետ առումով չի կարող լուծում հանդիսանալ, քանի որ պարտքի գումարները կուտակվում են և անորոշությունը համաճարակային իրավիճակով պայմանավորված մեծ ռիսկեր է առաջացնում և որևէ կերպ հնարավոր չէ լիարժեք կանխատեսել, թե ավելի մեծ չափի պարտքի մարում կկարողանան իրականացնել տնտեսվարողները, թե ոչ։ Այսինքն` մեծ հաշվով սա կարճաժամկետ ընթացիկ խնդիրներ լուծելու միջոց է, բայց խնդիրը քանի որ ավելի խորքային է և համապարփակ մոտեցման կարիք ունի, բնականաբար, լիարժեք չենք լուծում դրա հետևանքը կարող է լինել նաև ֆինանսական շուկայում ցնցումները, որովհետև, ի վերջո, մեկ-երկու ոլորտի կամ տնտեսվարողի խնդիր չէ, այլև վերաբերում է սպառողական վարկերին, իսկ մարդիկ կորցրել են իրենց եկամուտները»։
Նրա դիտարկմամբ՝ այս իրավիճակում ավելի համապարփակ մոտեցումներ են անհրաժեշտ, որպեսզի հիմա էլ ֆինանսական շուկայում ցնցումներ չառաջանան ու մենք ունենանք պարտքային ճգնաժամ, որից հետո նոր փորձի պետությունը խնդիրների կարգավորի կամ հետևանքներին հասնի, դա ևս սխալ է ու կանխարգելիչ միջոցներ են պետք»։
Տնտեսագետի դիտարկմամբ՝ բանկը նույնպես ունի փոխառու միջոցներ, որոնք տվել է որպես միջնորդ ֆիզիկական անձանց, այսինքն, բանկը չի կարող նվիրել կամ ներել պարտքը, հակառակ դեպքում մենք ֆինանսական շուկան կկորցնենք, այսինքն, այդ պարտքը պետք է մարվի, այսինքն, պետք է լինեն եռակողմ բանակցություններ՝ պետական ինստիտոտների, բանկի և վարկառու կողերի միջև, որի արդյունքում հնարավորիս վերաձևակերպումներ կատարվեն պարտքի։ «Օրինակ, կարող է կատարվել ժամկետի երկարաձգում կամ հնարավորության դեպքում՝ տոկոսադրույքի վերանայում։ Բայց այստեղ էլ շատ մեծ հույսեր չպետք է կապենք, քանի որ վարկի պայմանը կապված է ռիսկայնության հետ, իսկ մեր տնտեսությունում ռիսկայնությունը էապես բարձրացել է, այս դեպքում տրամաբանական և տնտեսամետ չէ, որ ռիսկայնությունը բարձրանա, իսկ տոկոսադրույքը նվազի։ Հետևաբար, այս արձակուրդները արհեստական, թվացյալ աջակցություն են, քանի որ ընդամենը ժամկետն է հետաձգվում, տնտեսության զարգացման ծրագրեր են անհրաժեշտ, որպեսզի տնտեսվարող սուբյեկտները նախևառաջ կարողանան ոտքի կանգնել, կայուն եկամուտներ ստանան և սպասարկեն իրենց պարտքերը, այդ թվում՝ վարկային պարտավորությունները»։
Տնտեսագետի դիտարկմամբ՝ զարգացման պետական աջակցության ծրագրեր են անհրաժեշտ ամենատուժած ոլորտներում, որպեսզի մարդիկ սկսեն կայուն եկամուտ ստանալ։ Այս իրավիճակում նաև կարևոր է, որ համաճարակով պայմանավորված սահմանափակումները դուրս գան, քանի որ որքան էլ աջակցության մասին ենք խոսում՝ նորմալ շահութաբերության մասին չենք կարող խոսել, եթե առկա են սահմանափակումները։
