2019-ի պետական բյուջեի նախագծով կանխատեսվում է, որ 2018-ը պետք է ավարտենք 6.5 տնտեսական աճով: Ներկայում ունենք 6 տոկոս, սակայն դեկտեմբերին նվազման միտում է նկատվելու: Ըստ այդմ՝ կանխատեսվող ցուցանիշն իրատեսական չէ: Այսօր այս մասին «Բլից ինֆո» ակումբում լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասաց ՀՅԴ տնտեսական հետազոտությունների գրասենյակի պատասխանատու, տնտեսագետ Սուրեն Պարսյանը՝ նշելով, որ տնտեսական քաղաքականության վերանայման անհրաժեշտություն կա, հատկապես, որ ՀՀ տնտեսության լոկոմոտիվը շարունակում է մնալ հանքարդյունաբերության ոլորտը, ոչ թե, ըստ տնտեսագետի, փողկապի կամ գուլպայի արտադրությունը:

«2018-ին արտաքին առևտրաշրջանառության աճի տեմպը նվազել է 1.7 տոկոսով: 10 ամսվա կտրվածքով` ունենք 2.7 տոկոս գնաճ: Աճել են առաջին անհրաժեշտության ապրանքների գները՝ տավարի, ոչխարի, խոզի մսի, մակարոնեղենի և այլն: Սրա հետ մեկտեղ 1000 դրամի չափով նվազել է միջին անվանական աշխատավարձը՝ թե՛ մասնավոր, թե՛ պետական սեկտորում: Մասնավոր սեկտորում սա պայմանավորված է ներդրումների ծավալի կրճատումով, իսկ պետականում ես դա կապում եմ պարգևավճարների և հավելավճարների հետ: Մյուս կողմից ունենք նախկինում չգրանցված 37.000 աշխատողի գրանցման փաստ, որոնց աշխատավարձը ցածրով է գրանցվել, այդ իսկ պատճառով նաև տեսակարար կշռում ունենք ցածր աշխատավարձերի փաստերի աճ: Կառավարությունը չի վարում աշխատավարձերի բարձրացման քաղաքականություն և հստակ ասում է՝ աշխատավարձի բարձրացում նախատեսված չէ»,- շեշտեց տնտեսագետը:

Հավելենք, որ, ըստ վիճակագրական ծառայության, 2018 թվականի հունվար-սեպտեմբերին Հայաստանում միջին ամսական անվանական աշխատավարձը կազմել է 169 հազար 505 դրամ, որը, նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ, աճել է 4.3 տոկոսով: Պետական հիմնարկներում միջին ամսական անվանական աշխատավարձն աճել է 1.8 տոկոսով, ոչ պետականինը՝ 4.5 տոկոսով:

«Հարկային օրենսգրքի փաթեթը նախատեսում է այլ հարկադրույքաչափերի բարձրացում: Նախատեսված է եկամտահարկի դրույքաչափը նվազեցնել 28-ից 23 տոկոս, սակայն նույն փաթեթի մեջ ներառված է, որ պետք է ավելացվեն մի շարք այլ անուղղակի հարկերը, օրինակ՝ ակցիզայինը»,-լրագրողներին հայտնեց տնտեսագետ Սուրեն Պարսյանը:

«Օրինակ՝ եթե դուք մի շիշ գինի ձեռք բերեք, այն գնելու եք ոչ թե 1000 դրամով, այլ, ասենք, 1200 դրամով: Այսինքն՝ ձեր տնօրինվող եկամուտն ավելացավ, բայց ձեռք բերվող ապրանքների գները ևս ավելացան»,- ասաց տնտեսագետը՝ հավելելով, որ քիչ եկամուտ ստացողը և շատ եկամուտ ստացողը ակցիզային հարկով հարկվող ապրանքների համար վճարելու է նույն չափով, ինչը ռեպրեսիվ մոտեցում է:

Ըստ Պարսյանի՝ փաթեթով նախատեսված է ավելացված արժեքի հարկի դրույքաչափերի վերանայում կամ այլ ապրանքների ու ծառայությունների, որոնք մինչ այժմ ԱԱՀ-ով չէին հարկվում, օրինակ՝ կրթությունը, առողջապահությունը, ծառայությունների այլ ոլորտները: «Ես նշեցի ոգելից խմիչքները, որովհետեւ սա արդեն տեսանելի է, և չեն հրաժարվում, սակայն նույնիսկ այս տարբերակը հարկային տեսանկյունից անարդարացի է: Ի դեպ, 50 միլիարդի չափով եկամտային հարկ քիչ պետք է մուտքագրվի բյուջե»,- ասաց նա:

Այս համատեքստում տնտեսագետը նշեց, որ եկամտահարկի համահարթեցման գաղափարի հեղինակները պնդում են, որ այս դեպքում մարդիկ ցույց են տալու իրենց իրական եկամուտները, սակայն դա բնավ այդպես չէ: «Եթե գործատուն կարողանա իր աշխատակցի եկամուտները թաքցնել, կթաքցնի, չի նայի` 23 տոկոս է, թե՝ 28: Համահարթ եկամտային հարկի հեղինակները չունեն որևէ վերլուծություն, թե ստվերը որքան կկրճատվի: Կառավարության անդամներն ասում են 40-50% ստվեր կա, ուրեմն ստվերը կրճատենք, ոչ թե փոքր տնտեսավարողների և տնային տնտեսությունների նկատմամբ ոչ արդար հարկային քաղաքականություն ներդնենք: Համահարթ մոդելի երկրները քիչ են, Եվրոպայում 1-2-ը՝ Ռումինիան և Վրաստանը: Ի դեպ, Վրաստանի մոդելը ցույց է տալիս, որ նրանց մոտ այդ մոդելի արդյունքում եկամուտների բևեռվածությունն ավելի է աճել»,- ասաց Պարսյանը:

Ըստ նրա` աշխարհում ընդունված է, որ նվազագույն աշխատավարձը չպետք է հարկել, բայց ՀՀ քաղաքական մոդելը հրաժարվում է դրանից, մենք որոշել ենք հենց առաջին դրամից հարկել բոլոր եկամուտները:

Անդրադառնալով կուտակային կենսաթոշակային համակարգին` տնտեսագետը նշեց, որ ներկայիս իշխանությունները շարունակում են նախորդների քաղաքականությունը, ինչը ոչ այլ ինչ է, եթե ոչ նախկին վարչապետ Տիգրան Սարգսյանին մատուցված մեծ նվեր: «2018-ի հուլիսին բերեցին օրենքի նախագիծ, համաձայն որի՝ 5 տոկոսը դարձավ 2.5, սակայն նպատակն այդ պահին բողոքի ալիքը ճնշելն էր, որը հաջողվեց: Սա ռիսկային համակարգ է, պետությունը ոչ մի երաշիք չի տալիս, որ կուտակված գումարները չեն փոշիանալու, չկա հստակ հաշվարկ, թե որքան է կազմելու նվազագույն կամ միջին թոշակը: Այս փողերը փոշիանալու են, քանի որ այդ համակարգը հիմնված է ֆինանսական շուկայի վրա: Եթե տատանումներ լինեն միջազգային ֆինանսական շուկայում, գումարները կարող են փոշիանալ: Ասենք՝ իմ գումարով «Ֆեյսբուք»-ի բաժնետոմսեր եմ ձեռք բերել, եթե բաժնետոմսերի գինն իջավ, ավելի քիչ թոշակ եմ ստանալու»,- պարզաբանեց տնտեսագետը:

Մանրամասն՝ շուտով տեսանյութում