ՀՅԴ
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն պաշտոնական կայք arfd.am
Skip to content
ՀՅԴ

ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔ

  • ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ
    • Պատմություն
      • Պատմական ակնարկ
      • Կարևոր իրադարձություններ
      • գործիչներ
    • Ծրագիր
    • Կանոնագիր
    • Ընդհանուր ժողովներ
    • Կազմակերպական կառույց
      • ՀՅԴ Բյուրո
      • Հայաստան
        • Գերագույն մարմին
        • Տարածքային կառույցներ
        • ԱԺ խմբակցություն
        • ՀՅԴ-ն գործադիրում
      • Արցախ
      • Կազմակերպական շրջաններ
      • Երիտասարդական/ուսանողական
    • Հիմնարկներ և գրասենյակներ
    • Ուղեկից միություններ
    • Միջազգային համագործակցություն
  • ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
    • Լրահոս
    • Հայտարարություններ
    • Հոդվածներ
  • ՄԱՄՈՒԼ
    • «Դրօշակ» պաշտոնաթերթ
    • Լրատվամիջոցներ
  • ՇՏԵՄԱՐԱՆ
    • Գրադարան
    • Տեսադարան
    • Ձայնադարան
    • Լուսանկարներ
    • Թանգարան
    • Արխիվ
  • ՀԵՏԱԴԱՐՁ ԿԱՊ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
    • Դաս
    • Նոր
  1. ԳԼԽԱՎՈՐ ԷՋ
  2. ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
  • Հոդվածներ

Խմբագրական. Սեւրը՝ պատմական իրականութեան դիմաց քաղաքական ուժը

10 Օգոստոս 2026


Օգոստոս 10, 2026-ին լրանում է Սեւրի դաշնագրի ստորագրութեան 106-րդ տարեդարձը




106 տարի անց Սեւրը այլեւս միայն պատմական փաստաթուղթ չէ։ Այն դարձել է հայկական պետականութեան, ազգային յիշողութեան եւ միջազգային իրաւունքի միջեւ գոյութիւն ունեցող ամենաբարդ հարցադրումների խորհրդանիշներից մէկը։

1920 թ. օգոստոսի 10-ին ստորագրւած Սեւրի դաշնագիրը Օսմանեան կայսրութեան պարտութեան հետեւանքով ստեղծւող նոր միջազգային կարգի մաս էր։ Հայաստանի Հանրապետութիւնը առաջին անգամ միջազգային մեծ տէրութիւնների հետ ստորագրում էր այնպիսի պայմանագիր, որը ճանաչում էր Հայաստանի անկախութիւնը եւ հայկական հարցին տալիս էր միջազգային-իրաւական ձեւակերպում։ Դաշնագրի 88-րդ եւ յաջորդ յօդւածները յատկապէս կարեւոր էին, իսկ 89-րդ յօդւածով Հայաստանի եւ Թուրքիայի սահմանների հարցը փոխանցւում էր Միացեալ Նահանգների նախագահ Վուդրօ Ուիլսոնի արբիտրաժին։ Ուիլսոնի որոշումը 1920-ի նոյեմբերի 22-ին սահմանեց նախատեսւած սահմանները՝ Էրզրումի, Վանի, Բիթլիսի եւ Տրապիզոնի վիլայէթների առնչութեամբ։

Սակայն, անհրաժեշտ է կատարել մի կարեւոր քաղաքա-իրաւական մատնանշում։ Սեւրի դաշնագիրը երբեք ամբողջութեամբ չվաւերացւեց եւ գործնականում չմտաւ ուժի այն ձեւով, ինչպէս նախատեսւած էր։ Ուստի այն ներկայում չի կարելի ներկայացնել որպէս գործող միջազգային պայմանագիր, որով այսօրւայ Թուրքիայի եւ Հայաստանի միջեւ սահմանները ինքնաբերաբար որոշւած են։ Բայց նոյնքան սխալ է Սեւրը ներկայացնել որպէս պատմական փաստաթուղթ, որն իրաւական կամ քաղաքական նշանակութիւն չունի։ Դրա 89-րդ յօդւածը եւ դրան յաջորդած Ուիլսոնի արբիտրաժային վճիռը միջազգային իրաւունքի պատմութեան մէջ առանձին եւ լուրջ ուսումնասիրութեան արժանի իրաւական ժառանգութիւն են։

Հետեւաբար, այսօր Սեւրի շուրջ ամենակարեւոր հարցը, այն չէ, թէ կարելի՞ է 1920 թւականի պայմանագիրը բառացիօրէն վերադարձնել 2026 թւական։ Հարցն այն է, թէ արդեօք կարելի՞ է ազգային պատմական իրաւունքները խաղաղութեան հասնելու ճանապարհին ամբողջութեամբ վերածել քաղաքական սակարկութեան առարկայի։

Այս հարցը նոր իմաստ է ստանում Հայաստանի ներկայիս իշխանութեան արտաքին քաղաքականութեան համատեքստում։

Յատկանշական է, որ ՀՀ վարջապետ Նիկոլ Փաշինեանը 2020-ին՝ Սեւրի ստորագրութեան 100-րդ տարեդարձին, դաշնագիրը բնորոշում էր որպէս «պատմական փաստ», ընդգծում էր դրա նշանակութիւնը Հայաստանի անկախութեան միջազգային ճանաչման, ինքնորոշման եւ Հայկական հարցի լուծման համար եւ շեշտում, որ այն կապւած էր Հայոց Ցեղասպանութեան հետեւանքների յաղթահարման հետ։

Սակայն այսօր պետական մտածողութեան մէջ նկատելի է այլ տրամաբանութիւն։ 2024-ին ՀՀ վարչապետը բացայայտօրէն հակադրեց «Պատմական Հայաստանը» եւ «Իրական Հայաստանը»՝ պնդելով, որ դրանք ոչ միայն անհամատեղելի են, այլեւ երբեմն հակասում են միմեանց։

Եւ վտանգը սկսւում է այն պահին, երբ խաղաղութիւնը վերածւում է ոչ թէ իրաւունքների եւ անվտանգութեան համադրման, այլ պատմական յիշողութիւնից հրաժարւելու քաղաքականութեան։ Սակայն խաղաղութիւնը իրաւական իմաստ ունի միայն այն ժամանակ, երբ այն չի վերածւում միակողմանի զիջումների։ Հետեւաբար պէտք է հարց տալ թէ, կարո՞ղ է քաղաքական ուժը փոխել պատմական իրականութիւնը, կամ գոնէ ստիպել հասարակութեանը մոռանալ այն։

Պատասխանը հէնց այստեղ է՝ Սեւրի դասը:

Հայ ժողովուրդը չի կարող հրաժարւել իր պատմական յիշողութիւնից՝ խաղաղութեան անունով։ Սեւրը մեզ չի պարտադրում պատերազմ։ Սեւրը մեզ պարտադրում է յիշողութիւն, գիտելիք եւ իրաւական գիտակցութիւն։

Եւ գուցէ 106-րդ տարեդարձի ամենակարեւոր հարցը հենց սա է. արդեօք մենք խաղաղութիւն ենք կառուցում՝ մեր պետականութիւնը ամրապնդելու համար, թէ՞ խաղաղութեան անունով աստիճանաբար հրաժարւում ենք այն պատմական յիշողութիւնից, որը դարեր շարունակ պահպանել է հայ ժողովրդի պետականութեան գաղափարը։

Որովհետեւ ժողովուրդը, որ մոռանում է իր պատմութիւնը, կարող է ժամանակաւորապէս ձեռք բերել խաղաղութիւն։ Բայց պետութիւնը, որ կորցնում է իր պատմական գիտակցութիւնը, վաղ թէ ուշ կարող է կորցնել նաեւ այն խաղաղութիւնը, որի համար հրաժարւել էր իր յիշողութիւնից։

Սեւրը հետեւաբար անցեալ չէ միայն։ Այն հայոց պետական մտածողութեան հայելի է։ Եւ այդ հայելու առաջ այսօր կանգնած է ոչ միայն իշխանութիւնը, այլ ամբողջ հայ ժողովուրդը։

Ալիք

FacebookTwitterOdnoklassnikiTelegramPrint
Լրահոս
Հանդիպում ԷՏԷՔ կուսակցութեան նորընտիր

ՀՅԴ Կիպրոսի Կոմիտէի պատուիրակութիւնը՝ բաղկացեալ Սիմոն Այնէճեանէն եւ Ռաֆֆի Մահտ

20 Նոյեմբեր 2026
Հարաւային Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախու

Հարաւային Ամերիկայի Հայ Դատի Յանձնախումբը Նոյեմբեր 18-ին յարգանքի հանդիսութիւն

20 Նոյեմբեր 2026
Հայհոյանքը փաստի սով Է

Հայաստանի հանրապետութեան նոր Սահմանադրութեան ընդունման հարցը վերածուած է օրակա

20 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Առաջարկի Թաքուն Բաժինը Եւ Ժողո

Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետը թէ՛ Ազգային ժողովի եւ թէ՛ կառավարութեան նիս

20 Նոյեմբեր 2026
Նիւ Եորքի Հայութեան Միջամտութեամբ Վար

Նոյեմբեր 8ին, Մենհեթընի «Պոլինկ Կրին» զբօսայգիին մէջ՝ Ատրպէյճանի «Յաղթանակի օր

19 Նոյեմբեր 2026
Պրիւքսէլի երկար ու դժուարին ուղին

Եւրոմիութեան Հայաստանի անդամակցութիւնն ու մերձեցումը՝ նոյնիս՛կ ոլորապտոյտ եւ փ

19 Նոյեմբեր 2026
Դու պիտի գնաս, որ Հայաստանը մնա

ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ ներկայացուցիչ, ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Իշխան

19 Նոյեմբեր 2026
Պիլալ Էրտողանի Լիբանան Այցելութեան Վեր

ՀՅԴ Լիբանանի Հայ դատի մարմինը Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի որդիին` Պի

18 Նոյեմբեր 2026
Բագրատունի Ընդունեց Երկխօսութեան Ազգայ

ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Միջին Արեւելքի պատասխանատու եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքի

18 Նոյեմբեր 2026
Հայաստանի թշնամիները երբեք գոհ չեն լին

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սխալմամբ կարծում է, թե Ադրբեջանին և Թուրքիային շարուն

17 Նոյեմբեր 2026
Երեք տարի անց արցախյան հակամարտություն

Հայ դատի կենտրոնական խորհուրդն այսօր հրապարակել է իր «UNRESOLVED: The Conflict

17 Նոյեմբեր 2026
Այսօրվա լսումները պետք է դառնան ոչ թե

ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ Մարդու իրավունքն

16 Նոյեմբեր 2026
ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցությունը հրավիր

ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության նախաձեռնությամբ նոյեմբերի 16-ին կազմակերպվել էին

16 Նոյեմբեր 2026
Նիդերլանդների ՀՅԴ կառույցի հայտարարութ

2026 թվականի նոյեմբերի 5-ից 8-ը, Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունը բռնազա

16 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի խաչմերուկում

Մոսկւայում նոյեմբերի 11-ին կայացած Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

16 Նոյեմբեր 2026
Հաստատվել է «Հրայր Մարուխյան» հիմնադրա

Առաջադիմական հետազոտությունների եվրոպական հիմնադրամի (Foundation for European

14 Նոյեմբեր 2026
Ցեղասպանութիւնը ուրացողները եւ չՍփիւռք

Շուշիի մէջ Ալիեւ-Էրտողան տանդեմը կը տօնէ Քառասունչորսօրեայ պատերազմի յաղթանակը

14 Նոյեմբեր 2026
Արեւմտեան Գանատայի Հայ Դատի յանձնախում

ՎԱՆԳՈՒՎԸՐ.- Գանատայի Հայ Դատի յանձնախումբի Արեւմտեան շրջանի ներկայացուցիչներ Յ

13 Նոյեմբեր 2026
Խօսողին Լսող Է Պէտք

Մոսկուայի մէջ տեղի ունեցաւ ՀԱՊԿ-ի (Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

13 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Իրանեան Ուղերձներ` Սպառնական-Գ

Իրանի հոգեւոր պետի խորհրդականին եւ փոխնախագահին` Հայաստանի ուղղութեամբ կատարած

13 Նոյեմբեր 2026
Բոլոր Նյութերը
Հետեվեք մեզ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
Ստացեք մեր լուրերը էլ.փոստով
Loading
ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ Հասցե՝ ՀՀ, ք. Երևան, Մհեր Մկրտչյան 12/1 Հեռախոս՝ (+374) 10 52 17 65, (+374) 10 52 18 74 Էլ. փոստ՝ [email protected]
© ARF Dashnaktsutyun- ARMENIAN REVOLUTIONARY FEDERATION Website by Web Development Company