Կապիտուլյացիայից մինչև պարենային անվտանգության խնդիրներ և հացի թանկացում
25 Նոյեմբեր 2020 Նոյեմբերի 10-ին Հայաստանի, Ռուսաստանի և Ադրբեջանի ղեկավարների կողմից ստորագրված «կապիտուլյացիայի» համաձայնագրից հետո ՀՀ-ն կանգնելու է պարենային անվտանգության լուրջ խնդրի առջև՝ հատկապես հացահատիկային մշակաբույսերի հետ կապված։ Panorama.am-ի հետ զրույցում նման կարծիք հայտնեց ՀՅԴ Գերագույն մարմնի անդամ, ՀՀ գյուղատնտեսության նախկին նախարար Արթուր Խաչատրյանը։Նրա խոսքով, ՀՀ-ն տարեկան արտադրում է մոտ 200 հազար տոննա և ներկրում՝ մոտ 250 հազար տոննա հացահատիկ. այսինքն՝ տարեկան մոտ 450 հազար տոննա հացահատիկի պահանջարկ կա մեր երկրում։ Ըստ Արթուր Խաչատրյանի, նշված ծավալից շատ փոքր մասն օգտագործվում է օղու արտադրության վրա, բայց բացարձակ մեծամասնությունը պարենային նշանակություն ունի։
«Արցախի Հանրապետությունում 2017 և 2018 թվականների տվյալներով՝ արտադրվել է մոտ 135-150 հազար տոննա հացահատիկ, որից ավելի քան 100 հազար տոննան ներկրվել է Հայաստան։ Այսինքն՝ մենք այսուհետ 20-25%-ով ավելի հաց պետք է գնենք այլ երկրներից։ Նույնիսկ Ռուսաստանն է հացահատիկը մեզ դոլարով վաճառում։ Եվ եթե հաշվի առնենք նաև դոլարի այսօրվա արժևորումը, ապա պատկերացրեք՝ ինչ մեծ խնդիր ենք ունենալու։ Արդյունքում՝ լինելու է հացահատիկի, հացի թանկացում»,- ներկայացրեց գյուղատնտեսության նախկին նախարարը։
Մեր հարցին, թե արդյո՞ք Հայաստանում չկան խոպան հողեր, որոնք կարող են դառնալ հացահատիկի մշակման վայրեր, Արթուր Խաչատրյանը պատասխանեց՝ կան, և պետք է օգտագործվեն։
«ՀՀ-ում կան տարածքներ, որոնք, ցավոք սրտի, անջրդի են և հացահատիկից բացի այլ բան չի աճում։ Բայց Կառավարությունը որևէ քայլ չի անում այդ խոպան հողերն օգտագործելու ուղղությամբ, մինչդեռ նախկինում այդ հողերն օգտագործվում էին։ Ծրագիր ունեինք, որով սահմանամերձ շրջաններում մի հեկտար հացահատիկ մշակելու համար 60 հազար դրամ գումար էինք տալիս, և այդ թիրախային շրջաններում մոտ 50%-ով հացահատիկի մշակման տարածքներն ավելացել էին։
2019 թվականի համար ես առաջարկում էի 2 մլրդ դրամ նախատեսել՝ այդ ծրագիրն ամբողջ հանրապետությունում շարունակելու համար, բայց այս Կառավարության կողմից ոչ մի լումա չծախսվեց։ Գյուղատնտեսության պատասխանատուներն այդ գումարից ոչ մի լումա չծախսեցին։ Իսկ հացահատիկ ցանող գյուղացիներին ո՛չ սերմնացու տվեցին, ո՛չ պարարտանյութ և ո՛չ էլ վառելանյութ։ Այսինքն՝ ո՛չ տվեցին այն, ինչ ես էի առաջարկում՝ կանխիկ փող մի հեկտարի դիմաց, ո՛չ էլ այն, ինչ տրադիցիոն միշտ արվում էր։ Արդյունքում՝ մենք հացահատիկի արտադրության լուրջ խնդիր ունեցանք։ Հիմա ամեն ինչ էլ հնարավոր է անել, բայց սրանք ապիկար են ու անշնորհք»,- վստահեցրեց մեր զրուցակիցը։
Ըստ Արթուր Խաչատրյանի, շիզոֆրենիային սահմանակցող աբսուրդ է, որ մենք չունենք Գյուղատնտեսության նախարարություն։ Նրա խոսքով, նման բան աշխարհում չկա, որ էապես գյուղատնտեսական երկիրը չունենա Գյուղատնտեսության նախարարություն։
Մեր ճշտող հարցին, թե արդյո՞ք խոպան հողերի մշակման դեպքում Հայաստանը կկարողանա ամբողջապես ինքնաբավ դառնալ՝ հացահատիկային մշակաբույսերի առումով, Արթուր Խաչատրյանը պատասխանեց՝ ոչ։
Հեղինակ` Նարե Գևորգյան
