ՀՅԴ
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն պաշտոնական կայք arfd.am
Skip to content
ՀՅԴ

ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔ

  • ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ
    • Պատմություն
      • Պատմական ակնարկ
      • Կարևոր իրադարձություններ
      • գործիչներ
    • Ծրագիր
    • Կանոնագիր
    • Ընդհանուր ժողովներ
    • Կազմակերպական կառույց
      • ՀՅԴ Բյուրո
      • Հայաստան
        • Գերագույն մարմին
        • Տարածքային կառույցներ
        • ԱԺ խմբակցություն
        • ՀՅԴ-ն գործադիրում
      • Արցախ
      • Կազմակերպական շրջաններ
      • Երիտասարդական/ուսանողական
    • Հիմնարկներ և գրասենյակներ
    • Ուղեկից միություններ
    • Միջազգային համագործակցություն
  • ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
    • Լրահոս
    • Հայտարարություններ
    • Հոդվածներ
  • ՄԱՄՈՒԼ
    • «Դրօշակ» պաշտոնաթերթ
    • Լրատվամիջոցներ
  • ՇՏԵՄԱՐԱՆ
    • Գրադարան
    • Տեսադարան
    • Ձայնադարան
    • Լուսանկարներ
    • Թանգարան
    • Արխիվ
  • ՀԵՏԱԴԱՐՁ ԿԱՊ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
    • Դաս
    • Նոր
  1. ԳԼԽԱՎՈՐ ԷՋ
  2. ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
  • Հոդվածներ

Հոգեւորի եւ հակահոգեւորի սահմանագծում. Ազգը՝ եկեղեցու կողքին

22 Դեկտեմբեր 2025

Պատմութիւնը բազմիցս ապացուցել է, որ իշխանութիւնն ու հոգեւոր-բարոյական հեղինակութիւնը նոյնական հասկացութիւններ չեն։

Իշխանութիւնը կարող է հիմնւել վարչական լծակների, ուժի եւ ընթացիկ քաղաքական լեգիտիմութեան վրայ, մինչդեռ հոգեւոր-բարոյական հեղինակութիւնը ձեւաւորւում է ժամանակի, գաղափարների, արժէքների, հաւատքի եւ պատմական ծառայութեան միջոցով։ Հայոց պատմութեան վերջին 17 դարերում, այդ հեղինակութեան մարմնաւորումը եղել է Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին, որը հարիւրամեակներ շարունակ, պետականութեան բացակայութեան պայմաններում, ստանձնել է ազգային-հոգեւոր ինքնութեան ու նկարագրի եւ պատմական յիշողութեան պահապանի առաքելութիւնը։ Դեկտեմբերի 18-ը Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում դարձաւ այն սահմանագիծը, որտեղ այս երկու սկզբունքները՝ իշխանութիւնն ու հոգեւոր-բարոյական հեղինակութիւնը, ճակատ առ ճակատ, ուղղակի առերեսւեցին։ Մի կողմում բազմահազար հաւատացեալներն էին, որոնք եկել էին պաշտպանելու Հայ Առաքելական Եկեղեցին՝ որպէս համազգային հեղինակութեան վերջին ինքնուրոյն յենարան, իսկ միւս կողմում՝ բազմաշերտ ուժայիններով պաշտպանւող, իշխանական պատւէրով եւ վարչական լծակների ամբողջ ներուժի օգտագործմամբ հաւաքւած մի քանի տասնեակ անձինք, որոնց ներկայութիւնն ու գործելակերպը վկայում էին ոչ թէ իրական հաւատքի կամ հոգեւոր մտահոգութեան, այլ Եկեղեցին գործող քաղաքական ուժի վերահսկողութեան ենթարկելու հետեւողական եւ նպատակաուղղւած ձգտման մասին։

Դեկտեմբերի 18-ին հայոց հաւատքի մայրաքաղաքում տեղի ունեցած իրադարձութիւնները յստակ ցոյց տւեցին, որ Հայաստանի Հանրապետութիւնում ընթացող գործընթացները վաղուց դուրս են եկել իշխանութիւն-ընդդիմութիւն դասական հակադրութեան շրջանակներից։

Այստեղ խօսքը այլեւս առանձին քաղաքական քայլերի եւ գործողութիւնների մասին չէ, այլ խորքային հոգեւոր-հակահոգեւոր, արժէքային-հակարժէքային բախման, որի առանցքում յայտնւել է այն ինստիտուտը, որն աւելի քան 1700 տարի եղել է հայ ժողովրդի գոյաբանական յենարանը։ Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին այսօր մնում է այն եզակի համազգային կառոյցը, որը չի ենթարկւել գործող իշխանութեան գաղափարական վերաձեւմանը, չի տեղաւորւել փաշինեանական այսպէս կոչւած «Նոր Հայաստանի» քաղաքական նախագծի մէջ եւ չի կորցրել իր բարոյական ու հանրային լեգիտիմութիւնը։ Հէնց այս հանգամանքն է այն դարձնում անընդունելի ՀՀ գործող իշխանութեան համար, որը ձգտում է լինել ոչ միայն քաղաքական, այլեւ «արժէքային» միակ կենտրոնը։

Վեհափառ Հայրապետի դէմ ուղղւած համակարգւած յարձակումները, եկեղեցական ներքին կեանքին աշխարհիկ միջամտութեան փորձերը, «բարեփոխումների» անւան տակ առաջ մղւող պառակտիչ ու կազմաքանդող օրակարգը եւ այլընտրանքային «հոգեւորականների» արհեստական կերպարների առաջադրումը նոյն քաղաքական ռազմավարութեան փոխկապակցւած դրսեւորումներն են։ Այստեղ խնդիրը որեւէ անձի կամ առանձին հարցի շուրջ տարաձայնութիւնը չէ։ Խնդիրը Եկեղեցու՝ որպէս ինքնիշխան բարոյական եւ հոգեւոր հեղինակութեան կենտրոնի չէզոքացումն է։

Փաշինեանի վարած այս պայքարը չի բխում պահի քաղաքական հաշւարկից, այլ իշխանութեան ամբողջականացման այն մոդելից, որտեղ պետութիւնից անկախ իրական արժէքային եւ բարոյական յենման կենտրոն պարզապէս չի կարող գոյութիւն ունենալ։ Մինչդեռ Հայ Առաքելական Եկեղեցին իր էութեամբ հէնց այդպիսին է՝ կառավարութիւնից տարբերւող, սակայն պետութեան հետ օրգանական եւ պատմական կապի մէջ։

Դեկտեմբերի 18-ը վերջնականապէս քօղազերծեց եւս մի իրողութիւն՝ հոգեւորականի սքեմով, քաղաքական իշխանութեան գործիքի վերածւածների ուխտադուրժ գործունէութեան իրական էութիւնը։ Տիրադաւ «եպիսկոպոսների» եւ հերձւած «քահանաների» ներկայութիւնը հակաեկեղեցական ասպատակմանը ոչ միայն բարոյական խեղման, այլեւ եկեղեցական կանոնական կարգի կոպիտ խախտման դրսեւորում է։ Քրիստոնէական ուսմունքն այս հարցում որեւէ երկիմաստութիւն չի թողնում․ «Զգուշացէք ի կեղծ մարգարէից, որք կը գան առ ձեզ ի հագուստ ոչխարաց, իսկ ներքուստ գայլ յափշտակողք են» (Մատթ. 7.15)։ Այն հոգեւորականը, որը կամովին կամ ակամայ վերածւում է աշխարհիկ իշխանութեան քաղաքական օրակարգի սպասարկուի, դադարում է լինել հոգեւոր հովիւ եւ դառնում է գործիք։ Սա այլեւս անհատական մոլորութեան խնդիր չէ, այլ եկեղեցական դաւաճանութեան փաստ։ Պատմութիւնը բազմիցս վկայել է, որ Եկեղեցին ներսից քայքայելու փորձերը եղել են արտաքին ճնշումներից առաւել վտանգաւոր, իսկ այսօր այդ փորձերը ուղղորդւում են քաղաքական իշխանութեան յստակ ցուցումներով, ինչը վտանգը դարձնում է առաւել խորքային եւ համակարգային։

Եւ այս խորապատկերում սխալ կը լինի տեղի ունեցողը դիտարկել բացառապէս ներեկեղեցական հարթութեան մէջ։ Հայ Առաքելական Եկեղեցու դէմ ուղղւած այս արշաւը իր էութեամբ ուղղւած է հայոց պետականութեան հիմքերի դէմ։ Եկեղեցու հեղինակազրկումը նշանակում է ազգային ինքնութեան առանցքի խարխլում, իսկ ինքնութեան խարխլումը՝ պետական սուբիեկտութեան թուլացում։ Եկեղեցին դարեր շարունակ եղել է այն առանցքը, որի շուրջ հնարաւոր է եղել իւրովի վերակազմաւորել պետականութիւնը՝ պետականութեան բացակայութեան պայմաններում։ Այսօր այդ առանցքի թիրախաւորելը նշանակում է հասարակութեանը զրկել իր ներքին բարոյա-հոգեւոր դիմադրողականութիւնից եւ այն դարձնել առաւել խոցելի արտաքին ազդեցութիւնների ու ճնշումների հանդէպ։

Եթէ այս քաղաքական նախագիծը յաջողի, հետեւանքները կարող են լինել անդառնալի։ Ազգային համախմբման այս կարեւոր ինստիտուցիոնալ յենարանի կորուստը կը յանգեցնի հասարակութեան բարոյա-հոգեւոր խորքային կազմաքանդման, ազգային-պատմական յիշողութեան յարաբերականացման եւ պետականութեան ընկալման վերածմանը զուտ վարչական կառոյցի։

Դեկտեմբերի 18-ը ցոյց տւեց նաեւ մէկ այլ կարեւոր իրողութիւն. հասարակութեան հաւատաւոր եւ գիտակից հատւածը պատրաստ է պաշտպանել իր Եկեղեցին։ Սակայն նման համախմբումը, որքան էլ նշանակալի, բայց բաւարար չէ։ Անհրաժեշտ է նպատակային, գաղափարական, համակարգւած եւ երկարաժամկէտ գործողութիւնների համադրութիւն։ Եկեղեցու ներսում պահանջւում է կանոնական յստակութիւն եւ կարգապահութիւն: Տիրադաւների եւ հերձւածների հարցը չի կարող մնալ անորոշ կամ ձեւական մակարդակում։ Աշխարհիկ հասարակութիւնն էլ պարտաւոր է ձեւաւորել իրաւական եւ քաղաքացիական պաշտպանութեան մեխանիզմներ՝ Եկեղեցու անկախութիւնն ու ինքնիշխանութիւնը պահպանելու համար։

Մտաւորականութիւնն ու լրատւամիջոցները պէտք է հրաժարւեն կեղծ չէզոքութիւնից եւ յստակ գնահատական տան տեղի ունեցողին, իսկ այն քաղաքական ուժերը, որոնք իրենց ազգային են հռչակում, այլեւս չեն կարող եւ չպէտք է լռեն։

Յիշեցենք կրկին. Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու եւ Հայոց Հայրապետի շուրջ զարգացումները իշխանութիւն-ընդդիմութիւն դասկան հակադրութեան դրսեւորում չէ եւ չի էլ կարող լինել։ Սա ինքնութեան պահպանման պայքար է։ Դեկտեմբերի 18-ը վկայեց, որ Հայ Առաքելական Եկեղեցին միայն անցեալի ժառանգութիւն չէ, այլ ներկայի եւ ապագայի կենսական առանցք։ Վեհափառ Հայրապետի պաշտպանութեան շուրջ ձեւաւորւած համախմբումը քաղաքական եւ բարոյական յստակ ուղերձ էր ՀՀ գործող իշխանութեանը, որը փորձում է Եկեղեցին վերածել իրական հոգեւոր եւ ազգային նկարագրից զուրկ, ենթակայ կառոյցի։

«Եւ ճանաչեցէ՛ք ճշմարտութիւնը, եւ ճշմարտութիւնը ազատ կ՛առնէ զձեզ» (Յովհ. 8.32) աւետարանական այս պատգամն այսօր հնչում է որպէս հրամայական։ Ճշմարտութիւնը պահանջում է ոչ միայն ճանաչում, այլեւ պատասխանատւութիւն եւ գործողութիւն։ Իսկ լռութիւնն այս փուլում այլեւս չէզոքութիւն չէ, այլ յանցաւոր մասնակցութիւն՝ մեր ինքնութեան ամրագմբէթի՝ Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու նպատակային կազմաքանդման փորձերին։ Դեկտեմբերի 18-ը հայ ժողովուրդի գիտակից հատւածի յստակ խօսքն էր, շառաչուն ապտակը՝ տիրադաւութեանն ու հաւատադաւութեանը։ Այժմ հարցը մէկն է՝ կը վերածւի՞ արդեօք այդ գործողութիւնը շարունակական, գիտակցւած, հոգեւոր-գաղափարական եւ կազմակերպւած դիմադրութեան՝ յանուն Եկեղեցու, յանուն պետականութեան եւ յանուն ազգային ինքնութեան, թէ՞ կը մնայ որպէս պոռթկման եւ ցասումի առանձին դրւագ:

Այս հարցի պատասխանից է մեծապէս կախւած հայ ժողովրդի եւ հայոց պետականութեան ապագայ տեսլական:

«Ալիք»ի խմբագրական

FacebookTwitterOdnoklassnikiTelegramPrint
Լրահոս
Հանդիպում ԷՏԷՔ կուսակցութեան նորընտիր

ՀՅԴ Կիպրոսի Կոմիտէի պատուիրակութիւնը՝ բաղկացեալ Սիմոն Այնէճեանէն եւ Ռաֆֆի Մահտ

20 Նոյեմբեր 2026
Հարաւային Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախու

Հարաւային Ամերիկայի Հայ Դատի Յանձնախումբը Նոյեմբեր 18-ին յարգանքի հանդիսութիւն

20 Նոյեմբեր 2026
Հայհոյանքը փաստի սով Է

Հայաստանի հանրապետութեան նոր Սահմանադրութեան ընդունման հարցը վերածուած է օրակա

20 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Առաջարկի Թաքուն Բաժինը Եւ Ժողո

Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետը թէ՛ Ազգային ժողովի եւ թէ՛ կառավարութեան նիս

20 Նոյեմբեր 2026
Նիւ Եորքի Հայութեան Միջամտութեամբ Վար

Նոյեմբեր 8ին, Մենհեթընի «Պոլինկ Կրին» զբօսայգիին մէջ՝ Ատրպէյճանի «Յաղթանակի օր

19 Նոյեմբեր 2026
Պրիւքսէլի երկար ու դժուարին ուղին

Եւրոմիութեան Հայաստանի անդամակցութիւնն ու մերձեցումը՝ նոյնիս՛կ ոլորապտոյտ եւ փ

19 Նոյեմբեր 2026
Դու պիտի գնաս, որ Հայաստանը մնա

ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ ներկայացուցիչ, ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Իշխան

19 Նոյեմբեր 2026
Պիլալ Էրտողանի Լիբանան Այցելութեան Վեր

ՀՅԴ Լիբանանի Հայ դատի մարմինը Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի որդիին` Պի

18 Նոյեմբեր 2026
Բագրատունի Ընդունեց Երկխօսութեան Ազգայ

ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Միջին Արեւելքի պատասխանատու եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքի

18 Նոյեմբեր 2026
Հայաստանի թշնամիները երբեք գոհ չեն լին

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սխալմամբ կարծում է, թե Ադրբեջանին և Թուրքիային շարուն

17 Նոյեմբեր 2026
Երեք տարի անց արցախյան հակամարտություն

Հայ դատի կենտրոնական խորհուրդն այսօր հրապարակել է իր «UNRESOLVED: The Conflict

17 Նոյեմբեր 2026
Այսօրվա լսումները պետք է դառնան ոչ թե

ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ Մարդու իրավունքն

16 Նոյեմբեր 2026
ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցությունը հրավիր

ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության նախաձեռնությամբ նոյեմբերի 16-ին կազմակերպվել էին

16 Նոյեմբեր 2026
Նիդերլանդների ՀՅԴ կառույցի հայտարարութ

2026 թվականի նոյեմբերի 5-ից 8-ը, Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունը բռնազա

16 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի խաչմերուկում

Մոսկւայում նոյեմբերի 11-ին կայացած Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

16 Նոյեմբեր 2026
Հաստատվել է «Հրայր Մարուխյան» հիմնադրա

Առաջադիմական հետազոտությունների եվրոպական հիմնադրամի (Foundation for European

14 Նոյեմբեր 2026
Ցեղասպանութիւնը ուրացողները եւ չՍփիւռք

Շուշիի մէջ Ալիեւ-Էրտողան տանդեմը կը տօնէ Քառասունչորսօրեայ պատերազմի յաղթանակը

14 Նոյեմբեր 2026
Արեւմտեան Գանատայի Հայ Դատի յանձնախում

ՎԱՆԳՈՒՎԸՐ.- Գանատայի Հայ Դատի յանձնախումբի Արեւմտեան շրջանի ներկայացուցիչներ Յ

13 Նոյեմբեր 2026
Խօսողին Լսող Է Պէտք

Մոսկուայի մէջ տեղի ունեցաւ ՀԱՊԿ-ի (Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

13 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Իրանեան Ուղերձներ` Սպառնական-Գ

Իրանի հոգեւոր պետի խորհրդականին եւ փոխնախագահին` Հայաստանի ուղղութեամբ կատարած

13 Նոյեմբեր 2026
Բոլոր Նյութերը
Հետեվեք մեզ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
Ստացեք մեր լուրերը էլ.փոստով
Loading
ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ Հասցե՝ ՀՀ, ք. Երևան, Մհեր Մկրտչյան 12/1 Հեռախոս՝ (+374) 10 52 17 65, (+374) 10 52 18 74 Էլ. փոստ՝ [email protected]
© ARF Dashnaktsutyun- ARMENIAN REVOLUTIONARY FEDERATION Website by Web Development Company