Այսօր 2026 թ. Սեպտեմբերի 21-ը Հայաստանի Հանրապետութեան վերանկախութեան 35-ամեակն է։ Երեսունհինգ տարին պատմական ժամանակաշրջանի համար գուցէ երկար չէ, սակայն պետականութեան համար այն մի ամբողջ սերնդի ճանապարհ է՝ իր ձեռքբերումներով, կորուստներով, սխալներով ու փորձերով։ Այս օրը նախ եւ առաջ առիթ է ոչ միայն անցած ճանապարհը գնահատելու, այլեւ հասկանալու, թէ ինչ է նշանակում Հայաստանի Հանրապետութիւնը հայ ժողովրդի ազգային կեանքում։

Անկախութիւնը չի կարող պատկանել որեւէ իշխանութեան, կուսակցութեան կամ քաղաքական ժամանակաշրջանի։ Այն պետական իրողութիւն է եւ ազգային ձեռքբերում, որի արժէքը գերազանցում է ընթացիկ քաղաքական տարաձայնութիւնները։ Այս իմաստով Սեպտեմբերի 21-ը պէտք է ընկալւի իբրեւ պետականութեան համազգային օր՝ անկախ այն հանգամանքից, թէ ով է այսօր կառավարում Հայաստանը, կամ ինչ յարաբերութիւններ ունի այս կամ այն քաղաքական ուժի հետ։

Սա կարեւոր է բոլոր ազգային, քաղաքական եւ գաղափարական կառոյցների, կուսակցութիւնների եւ խմբակցութիւնների համար, իրենց ուրոյն անցեալը, պատմութիւնը եւ գաղափարը ունենալով հանդերձ: Բոլորի պատմական ընթացքը անբաժանելի է հայ ազգային կեանքի էջերից։ Սակայն Հայաստանի Հանրապետութեան անկախութեան եւ պետականութեան հարցը շատ աւելի լայն է, քան կուսակցական կամ այլ տեսակի պատկանելութիւնը։ Պետականութիւնը այն հիմքն է, որի շուրջ ազգային քաղաքական միտքը կարող է ունենալ տարբեր տեսակէտներ, բայց որի գոյութիւնը չի կարող պայմանաւորւել այդ տարաձայնութիւններով։

Սեպտեմբերի 21-ը որեւէ քաղաքական ուժի մենաշնորհը չէ, այլ Հայաստանի Հանրապետութեան պետականութեան տօնն է։

Իշխանութիւնները գալիս ու գնում են։ Կառավարութիւնները փոխւում են, քաղաքական ուժերը վերելք են ապրում կամ հեռանում են իշխանութիւնից։ Սակայն Հայրենիքը մնայուն է։ Մնայուն է Պետութիւնը։ Մնայուն է Հայաստանի Անկախ եւ Միացեալ Հանրապետութիւնը: Եւ հէնց այստեղ է պետականութիւնը ինստիտուտ դարձնելու հիմնարար նշանակութիւնը։

Պետութիւնը պէտք է լինի աւելի մնայուն, քան կառավարութիւնը, աւելի ամուր, քան քաղաքական մեծամասնութիւնը եւ աւելի լայն, քան որեւէ գաղափարական կամ կուսակցական շրջանակ։

Հայ ազգային գաղափարախօսութեան տեսանկիւնից պետականութիւնը նպատակ չէ միայն, այլ ազգային գոյութեան կարեւոր գործիք։ Անկախ պետութիւնը հայ ժողովրդի ինքնիշխանութեան, անվտանգութեան, զարգացման եւ ապագայի կազմակերպման հիմնական ինստիտուտն է։ Հետեւաբար, պետական ինստիտուտների ամրապնդումը, օրէնքի գերակայութիւնը, պատասխանատու կառավարման մշակոյթը եւ պետական համակարգի շարունակականութիւնը պէտք է դիտւեն ոչ միայն քաղաքական, այլեւ ազգային հայեացքներով։

Ուրեմն Սեպտեմբերի 21-ը, միայն անցեալը յիշելու օր չէ։ Այն նաեւ պարտաւորութիւն է՝ հասկանալու, որ Հայաստանը բոլոր իշխանութիւններից աւելի երկար կեանք ունի։ Եւ մեր ազգային պատասխանատւութիւնը ոչ միայն իշխանութիւն ձեւաւորելն է, այլեւ այնպիսի պետութիւն կառուցելը, որը կը շարունակի ապրել իշխանութիւնների փոփոխութիւնից յետոյ։

ՀՀ 35-ամեակը հէնց այս գիտակցութեան վերականգնման եւ խորացման առիթն է։

«Ալիք»