Համաձայն «Պետական տուրքի մասին» ՀՀ օրենքում փոփոխությունների և լրացումների փաթեթի՝ գրավատների համար նախատեսված պետական տուրքը, որը հիմա 100.000 դրամ է, բարձրացվելու է 6 միլիոն դրամի, իսկ փոխանակման կետերի դեպքում` 50.000 դրամը դառնալու է 3 միլիոն, այսինքն՝ մոտ 60 անգամ պետական տուրքերը բարձրանալու են, ինչի համար որևէ տնտեսական և սոցիալական հիմնավորում չկա նախագծում:

«Այս բարձրացումը նպաստելու է պետական բյուջե լրացուցիչ մուտքերին և այս դաշտի խոշորացմանը: ԿԲ-ի տվյալներով՝ ներկայումս 128 լիցենզիա է տրված գրավատնային գործունեության մասով, իսկ 229 լիցենզիա՝ փոխանակման կետերի: Պետական տուրքի բարձրացման արդյունքում մենք կունենանք այս ոլորտի համակենտրոնացում կամ մենաշնորհացում, ինչից հիմնականում կշահեն խոշոր և միջին բանկերը. այսօր մենք ունենք 17 բանկ: Այսինքն՝ այս բարձրացումից կշահի բանկային ոլորտը, իսկ բազմաթիվ տնտեսվարող սուբյեկտներ կդադարեցնեն իրենց գործունեությունը: Նշեմ, որ ԿԲ-ի լոբբինգի արդյունքում է այդ նախագիծը մտել հարկային բարեփոխումների փաթեթի մեջ: ԿԲ-ն տարիներ շարունակ խստացնում է իր պահանջները գրավատների և փոխանակման կետերի մասով, և սա նրա հերթական խստացումն է: Երկրորդ՝ ոլորտի համակենտրոնացման արդյունքում տեղի է ունենալու այս ծառայությունների գծով վճարների աճ, և շուկայում գործելու են մի քանի տնտեսվարող սուբյեկտներ, ու նրանց կողմից սահմանվելիք գները լինելու են մենաշնորհային, իսկ հասարակությունը ստիպված է լինելու ավելի շատ վճարել փոխանակման ծառայությունների և գրավատների մասով: Երրորդ՝ ունենալու ենք ստվերայնության աճ, քանի որ բարձր տուրքերի դեպքում այս տնտեսվարողների մի մասն անցնելու է ստվերային դաշտ, ինչն ավելի ձեռնտու է լինելու: Այսինքն՝ փոխանակման կետերի դեպքում չեն վճարի 3 միլիոնը և ձեռքի վրա կիրականացնեն փոխանակումը, ինչը մեզ հայտնի է 1990-ականներից, որը հետո քաղաքակիրթ դարձավ»,- մանրամասնեց Պարսյանը:

Նա հավելեց, որ գրավատների և փոխանակման կետերի համար պետական տուրքի բարձրացման դեպքում ունենալու ենք նաև համակենտրոնացում Երևանում և մարզկենտրոններում, ինչը չի նպաստում մարզերի և համայնքների համաչափ զարգացմանը, և որ առկա 17 բանկերը շարունակելու են գործել` ցածր տուրքեր վճարելով, օրինակ՝ մասնաճյուղ բացելու համար սահմանված է 350.000 դրամ պետական տուրք, որտեղ կարող են նաև արժույթի փոխանակմամբ զբաղվել:

«Ճիշտ կլիներ, եթե այս տուրքը սահմանվեր` գոտիականացումից ելնելով, այսինքն՝ գոտիավորում իրականացվեր, և մարզկենտրոններից դուրս տուրքն ավելի ցածր սահմանվեր»,- շեշտեց Պարսյանը:

Ըստ նրա՝ գրավատների մասով այն պատճառաբանությունը, թե դրանք վաշխառուական գործունեություն են ծավալում և բարձր տոկոսադրույքներ պահանջում, սխալ թեզ է, քանի որ անտեսվում է բանկերի վաշխառությունը, ավելին` բանկերը սպասարկման և ապահովագրական վճարներ էլ են վերցնում:

«Ապառիկ գործարքների դեպքում շատ հաճախ 30-40 տոկոսի է հասնում բանկերի կողմից պահանջվող վճարների մեծությունը, ինչը ոչնչով չի զիջում գրավատներին»,- ընդգծեց տնտեսագետը՝ հավելելով, որ պետական տուրքի մասով այս փոփոխությունը հանգեցնելու է նաև եկամուտների կենտրոնացման, ինչը հակասում է ներառական տնտեսական աճի հասնելու` կառավարության տեսլականին:

«Այս կառավարությունը դեռ չի հրապարակել տնտեսական իր մոդելը, սակայն որոշել է առանձին ուղղություններով բարեփոխումներ իրականացնել: Դա նույնն է, որ դեռ չես որոշել` ինչ մեքենա ես ձեռք բերելու, բայց անվադող ես ձեռք բերում: Այս կառավարությունն այս տրամաբանությամբ է շարժվում, ինչը հանգեցնելու է տնտեսական վիճակի վատթարացման»,- նշեց ՀՅԴ Բյուրոյի տնտեսական հետազոտությունների գրասենյակի պատասխանատուն:

Հարցին՝ կառավարության` վերը նշված գործողությունների փիլիսոփայությունը բխո՞ւմ է տնտեսական հեղափոխության տրամաբանությունից, Սուրեն Պարսյանը պատասխանեց, որ պետական տուրքերի բարձրացման նախագիծը բխում է ԿԲ-ի կողմից առաջ քաշվող քաղաքականությունից, իսկ ԿԲ-ն ստեղծված չէ տնտեսական հեղափոխությունների համար:

«ԿԲ-ն դեմ է տնտեսական հեղափոխություններին, քանի որ նրար հիմնական գործառույթներից մեկը գների և ֆինանսական համակարգի կայունության ապահովումն է, և այս կայունությունից ելնելով` բնականաբար, տնտեսական հեղափոխություններ չեն կարող լինել: ԿԲ-ն տանում է իր կուրսը, որը տարիներ շարունակ իրականացնում է, և այս կառավարությունը, ցավոք, չունի տնտեսական այն թիմը, որը պատրաստ է մշակել և իրականացնել տնտեսական իր քաղաքականությունը: Առհասարակ, տարիներ շարունակ խնդիր ենք ունեցել ԿԲ-ի դրամավարկային քաղաքականության և կառավարության տնտեսական քաղաքականության միջև ներդաշնակություն ստեղծելու հարցում: Կառավարությունները, տնտեսական բլոկի ներկայացուցիչները գալիս էին և գնում` կարճաժամկետ կտրվածքով, սակայն ԿԲ-ն և նրա թիմը շարունակում էր գործել, և նրա մոտեցումները երկարաժամկետ կտրվածքով կյանքի են կոչվում: Այստեղ է մեր տնտեսության հիմնական խնդիրը, մինչդեռ` կառավարության տնտեսական քաղաքականությունն ավելի ուժեղ պիտի լինի, քան ԿԲ-ինը»,- ասաց Պարսյանը:

Դիտարկմանը՝ առկա 17 բանկերի ղեկավար կազմում կա՞ն «Իմ քայլը»-ին կամ ՔՊ-ին հարողներ, համախոհներ, օրինակ՝ Խաչատուր Սուքիասյանը, տնտեսագետն արձագանքեց, որ այդ բանկերի համասեփականատերերը դրսի կազմակերպություններ են:

«Խաչատուր Սուքիասյանը «Հայէկոնոմբանկ»-ում է, բայց այնտեղ մենակ նա չէ, կարծեմ` Եվրոպական զարգացման բանկն էլ է բաժնետեր: Զուտ հայկական բանկ մենք չունենք: Ի դեպ, այս 17 բանկերի լոբբինգը շատ ուժեղ է ԿԲ-ի վրա, և ԿԲ-ն այս դեպքում նրանց շահերն է առաջ տանում»,- ասաց Սուրեն Պարսյանը: