ՀՅԴ
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն պաշտոնական կայք arfd.am
Skip to content
ՀՅԴ

ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔ

  • ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ
    • Պատմություն
      • Պատմական ակնարկ
      • Կարևոր իրադարձություններ
      • գործիչներ
    • Ծրագիր
    • Կանոնագիր
    • Ընդհանուր ժողովներ
    • Կազմակերպական կառույց
      • ՀՅԴ Բյուրո
      • Հայաստան
        • Գերագույն մարմին
        • Տարածքային կառույցներ
        • ԱԺ խմբակցություն
        • ՀՅԴ-ն գործադիրում
      • Արցախ
      • Կազմակերպական շրջաններ
      • Երիտասարդական/ուսանողական
    • Հիմնարկներ և գրասենյակներ
    • Ուղեկից միություններ
    • Միջազգային համագործակցություն
  • ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
    • Լրահոս
    • Հայտարարություններ
    • Հոդվածներ
  • ՄԱՄՈՒԼ
    • «Դրօշակ» պաշտոնաթերթ
    • Լրատվամիջոցներ
  • ՇՏԵՄԱՐԱՆ
    • Գրադարան
    • Տեսադարան
    • Ձայնադարան
    • Լուսանկարներ
    • Թանգարան
    • Արխիվ
  • ՀԵՏԱԴԱՐՁ ԿԱՊ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
    • Դաս
    • Նոր
  1. ԳԼԽԱՎՈՐ ԷՋ
  2. ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
  • Հոդվածներ

Պետութեան Պատուանդանը Քաղաքացին Է

27 Մայիս 2023

Մեզ համար 1918 Մայիս 28-ը Հայոց պատմութեան շրջադարձային պահերէն մին է, ազգի մէջքը ուղղող եւ գլուխը բարձրացնող, ճակատը պայծառացնող եւ էութեա՛մբ ճաճանչելու ճամբան հարթող։

Այլոց համար անիկա սովորական ամսաթիւ է, որ ԺԱՄԱՆԱԿԱՒՈՐ կացուցաձեւ մը կը ստեղծէր, մինչեւ «բնական» վիճակի՝ ԵՆԹԱԿԱՅՈՒԹԵԱՆ վերադարձը, կարեւոր չէր թէ որո՞ւն ենթակայութեան. կարեւորը իրենք, իրենց ընտանիքը եւ անմիջական շրջապատը հանգիստ իրենց կեանքը վարէին, ծնէին, հասակ նետէին ու անկողնուն մէջ վախճանէին, շառէն-փորձանքէն հեռու…

Միջանկեալ՝ մինչեւ Մայիս 28 մղուած հերոսամարտերը՝ Սարտարապատը, Բաշ Ապարանը, Ղարաքիլիսան, հարկադիր ծառացում էին, բաց պահելու բնականոն կեանքի վերադարձի ճամբան. ո՛չ ատկէ աւելին։ Պէտք էր կռուիլ՝ չմեռնելու համար։ Կռուեցան՝ որպէսզի շարունակեն ապրիլ այնպէս ինչպէս ապրած էին ու շարունակեցին ապրիլ։ Կարեւորը՝ դարերէ եկած կարգը պահպանելն էր, ատկէ աւելին ալ պէտք չէր։

Ու դեռ հարց է, եթէ Արամ Մանուկեան ճիշդ ժամանակին յայտնուած չըլլար Արարատեան դաշտավայր, արդեօ՞ք մեռելներէն Հայաստանի մայիսեան յարութիւնը իրականութիւն կը դառնար։

Հարիւրհինգ տարի ետք Հայաստանի պետութիւնը 1918-ի մակարդակին մնացած է թէ՛ մարդոց՝ քուէ տուող եւ ընտրելու իրաւունք ունեցող հասարակութեան որակով, թէ՛ պետութեան պահպանման եւ զարգացման կազմակերպութիւնը։ Կը գործէ նո՛յն տրամաբանութիւնը․ կռի՞ւ է՝ կը կռուինք, զաւակ ալ կը զոհենք, նեղութիւն ալ կը քաշենք, մինչեւ որ ՏԷՐ ՄԸ յայտնուի եւ ԲՆԱԿԱՆՈՆ կեանքը վերականգնէ…

Անառագաստ եւ անղեկ նաւարկութեան գաղափարախօսութիւն ըստ էութեան։ Չընկղմիլն է կարեւորը։ Էական չեն նաւուն ուղղութիւնը, հաւաքականութեան ապագան, անոր բովանդակութիւնը, որակը։

Մեր հայրենիքի ղեկին յայտնուած մարդոց նման մտածելակերպով, հոգեբանութեամբ եւ «իտէալով» տոգորուած «քաղաքացիներ» ընտրած են, որոնք՝ փերեզակի նման իրենց կառքը քաշող ձիերը փոխելու համար կ’ակնկալեն աւելի խոստմնալիցի երեւումը՝ կարեւոր չէ ուրկէ, ինչ դաւանանքի կրող, կարեւորը՝ աւելի կայունութիւն եւ բարգաւաճում խոստացող։

Հայաստանի «քաղաքացիներու» այս մեծամասնութիւնը, փոքրամասնութեան մեծ տոկոսին հետ չեն անդրադառնար, որ իրե՛նք են գրաստները, որոնք չեն ուզեր նժոյգ դառնալ, ու կառապա՛ն ման կու գան, ամէն ոք ըստ իր ճաշակի։ Վարձկան կառապանները կառքը կ’առաջնորդեն ըստ պատուէրի ու կը վարձատրուին մինչեւ այն պահը, որ պատուէրը կատարելու ատակ կը նկատուին։

Ա՛յս է իրավիճակը։ Կառապան դառնալու թեկնածուները կը մրցին թէ՛ դուրսը, թէ՛ ներսը։ Դուրսը՝ վարձող գտնելու, ներսը՝ կառապանի «գահին» բազմելու, միշտ «ժողովրդավարութեան» կանոնները յարգելով։

«Քաղաքացիներու» բախտէն պատահեցաւ, որ գրաստներու սանձին վերջին տիրացողը, անշո՛ւշտ «յարգելով» «ժողովրդավարութեան» բոլոր կանոնները, ըլլայ ամենէն «տաղանդաւոր» կառապանը, որ պատուէրը գերկատարելու եւ իր «գահը» չկորսնցնելու նախանձախնդրութեամբ, Մայիս 28-ը կերտած ազնուատոհմ՝ ըմբոստ տեսակի ոչնչացման ճամբով կառքը անշեղօրէն կ’առաջնորդէ դէպի անյատակ եւ մութ անդունդ։

Ներկայիս յոյսը կառքը քաշող գրաստներու բնազդին մնացած է։ Արդեօք անոնք իրենց բնազդով թանկագին կառքը իր հազարամեակներու արժէքաւոր բեռով կը շեղե՞ն կործանարար ուղիէն, թէ անցած տասնամեակներուն այդ բնազդն ալ վերջնականապէս բթացած է։ Օրերը ցոյց պիտի տան։

Հայաստանի քաղաքացիի կերտումը կը մնայ ՕՐԱԿԱՐԳ, որմէ կախում ունի ոչ միայն արդի փորձութիւնն անցընելը, այլեւ ընդհանրապէս Ա՛ՅՍ ՄԱԿԱՐԴԱԿԻ փորձութիւնները բացառելը։

Մայիս 28-ով խորհրդանշուող պետականութեան վերականգնումը ա՛յդ խորհուրդն ունի․ պարբերական ճգնաժամերէն անդին անցնիլ, արեամբ ձեռք բերուած ազատութիւնը ԱՆԴԱՌՆԱԼԻ անկախութեան ամրապնդման ծառայեցնել։

Իսկ անկախութեան անդառնալիութի՛ւն պատուաստելը տքնաջան ու երկա՜ր աշխատանք է, որ կը սկսի Հայաստանի Հանրապետութեան ՔԱՂԱՔԱՑԻՆ ԿՈՓԵԼՈՎ։ 1918-էն 20, հակառակ նախորդած ժամանակահատուածի լուսաւորութեան եւ իրաւատիրութեան համար մղուած յամառ եւ զոհառատ պայքարին, հակառակ գործիչներու նուիրումին եւ թելադրած օրինակին, 600 կամ 900 տարուան գերութեան ու ենթակայութեան մշակոյթը չյեղափոխուեցաւ եւ 30 ամիս տեւած ազատ պետականութեան անկախութիւնը դարբնելու ճիգը խափանուեցաւ թշնամական պետութիւններու արիւնոտ ճնշման տակ։

Այսօր տարբե՞ր է։ Գնահատումի չափանիշերը եթէ հայու տեսակի մը համար չէ փոխուած, անդին մեծ զանգուած մը կայ որ առնուազն իր անտարբերութեամբ ցոյց կու տայ որ չի տարբերիր իր նախնիներէն։ Ընդհակառակը։

Եթէ Մայիս 28-ին մահուկենաց պայքարով կենդանի մնացած Արեւելահայաստանի ժողովուրդը մակարդուած էր ցեղասպանութենէն մազապուրծ՝ խրատուած Արեւմտահայութեամբ, որ՝ ըստ յուշագրողներու, աւելի՛ մարտունակ էր ու նախանձախնդիր իր պետականութեան պահպանման, այսօր աւելի քան հարիւր տարի անց անոր աղօտ յուշը միայն մնացած է։

Ի հարկ է կը մնայ կորիզ մը՝ Արցախի թէ Հայաստանի Հանրապետութեան տարբեր բնակավայրերու մէջ, որ դիմադրութիւն ցոյց տալու կորովը եւ կամքը պահած է։ Նժարին վրայ տարբերութիւն պիտի ընէ ուժեղ, յամառ, յանձնառո՛ւ եւ տեսլականի տէր հոսանքի յայտնութիւնը։

Այն ինչ որ փաստագրած են ժամանակակից դերակատարները, Հայաստանի Հանրապետութիւնը 1920-ին արտաքին թշնամիէն առաջ՝ պարտուած էր իր ներքին լքումին եւ օտարի ենթակայութեան հետ հաշտուած զանգուածին։ Ներ-քի՛ն որակը առաջին հերթին չբաւարարեց որ 1918-ի մայիսեան յաղթանակները կրկնուէին ու յետ մղուէին արեւմուտքէն ու արեւելքէն արշաւող թշնամական քեմալական եւ պոլշեւիկեան բանակները։

Կը հետեւի, որ Ազատ, Անկախ եւ Միացեալ Հայաստանը նախ եւ առաջ պայմանաւորուած է ի՛ր քաղաքացիով, անոր կամքով եւ յանձնառութեամբ։

Չկայ քաղաքացիական այդ որակը, չկայ պետականութեան նախադրեալը։

Ոչինչ կ’օգնէ, ոչ մէկ զիջում կամ համակերպում կ’երաշխաւորէ պետականութեան պահպանումը եթէ անոր տէրն ու կերտողը պատրաստ չէ պաշտպանելու իր ու իր սերունդներուն իրաւունքները։

Եւ եթէ այսօր՝ դաւադի՛ր դաւաճան իշխանութեան դիմաց կրաւորական եւ մորթապաշտ «քաղաքացիի» տեսակն է, զայն առաջին հերթին պէտք է վերագրել ոչ թէ դաւադիր դաւաճան վոհմակին ենթադրեալ արտակարգ կարողութիւններուն կամ արտաքին թիկունքին, որքան՝ երկրէն ներս վատնուած 32 տարուան ազատութեան ձախողութեան։ Ազատութիւնը Հայաստանի մէջ սխալ թարգմանեցին շահադէտները եւ իշխանութիւնները՝ առնուազն, անկարող գտնուեցան անոնց առջեւ։

Այսօր՝ վերջին վայրկեանի արդարացումները ոչ ոքի պէտք են, չեն կենդանացըներ յանուն հայրենիքի այս տարիներուն նահատակուածները, ոչ ալ երկիրը կը փրկեն, սակայն ժամանակի եւ ճիգի մեծագոյն վատնում պիտի ըլլայ այս դառն փորձառութեան զոհաբերումը երանելի՜ մոռացութեան…

Տխուր է Մայիս 28-ի օրով նման մտքերով կիսուիլը, բայց թարախը պէտք է մաքրուի մեր հաւաքական մարմինէն, որպէսզի կենսունակ եւ ստեղծագործ մնայ տօնին խորհուրդը։

ԶԱՒԷՆ ԼԻՅԼՈԶԵԱՆ

«Յուսաբեր»

FacebookTwitterOdnoklassnikiTelegramPrint
Լրահոս
Հանդիպում ԷՏԷՔ կուսակցութեան նորընտիր

ՀՅԴ Կիպրոսի Կոմիտէի պատուիրակութիւնը՝ բաղկացեալ Սիմոն Այնէճեանէն եւ Ռաֆֆի Մահտ

20 Նոյեմբեր 2026
Հարաւային Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախու

Հարաւային Ամերիկայի Հայ Դատի Յանձնախումբը Նոյեմբեր 18-ին յարգանքի հանդիսութիւն

20 Նոյեմբեր 2026
Հայհոյանքը փաստի սով Է

Հայաստանի հանրապետութեան նոր Սահմանադրութեան ընդունման հարցը վերածուած է օրակա

20 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Առաջարկի Թաքուն Բաժինը Եւ Ժողո

Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետը թէ՛ Ազգային ժողովի եւ թէ՛ կառավարութեան նիս

20 Նոյեմբեր 2026
Նիւ Եորքի Հայութեան Միջամտութեամբ Վար

Նոյեմբեր 8ին, Մենհեթընի «Պոլինկ Կրին» զբօսայգիին մէջ՝ Ատրպէյճանի «Յաղթանակի օր

19 Նոյեմբեր 2026
Պրիւքսէլի երկար ու դժուարին ուղին

Եւրոմիութեան Հայաստանի անդամակցութիւնն ու մերձեցումը՝ նոյնիս՛կ ոլորապտոյտ եւ փ

19 Նոյեմբեր 2026
Դու պիտի գնաս, որ Հայաստանը մնա

ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ ներկայացուցիչ, ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Իշխան

19 Նոյեմբեր 2026
Պիլալ Էրտողանի Լիբանան Այցելութեան Վեր

ՀՅԴ Լիբանանի Հայ դատի մարմինը Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի որդիին` Պի

18 Նոյեմբեր 2026
Բագրատունի Ընդունեց Երկխօսութեան Ազգայ

ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Միջին Արեւելքի պատասխանատու եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքի

18 Նոյեմբեր 2026
Հայաստանի թշնամիները երբեք գոհ չեն լին

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սխալմամբ կարծում է, թե Ադրբեջանին և Թուրքիային շարուն

17 Նոյեմբեր 2026
Երեք տարի անց արցախյան հակամարտություն

Հայ դատի կենտրոնական խորհուրդն այսօր հրապարակել է իր «UNRESOLVED: The Conflict

17 Նոյեմբեր 2026
Այսօրվա լսումները պետք է դառնան ոչ թե

ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ Մարդու իրավունքն

16 Նոյեմբեր 2026
ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցությունը հրավիր

ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության նախաձեռնությամբ նոյեմբերի 16-ին կազմակերպվել էին

16 Նոյեմբեր 2026
Նիդերլանդների ՀՅԴ կառույցի հայտարարութ

2026 թվականի նոյեմբերի 5-ից 8-ը, Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունը բռնազա

16 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի խաչմերուկում

Մոսկւայում նոյեմբերի 11-ին կայացած Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

16 Նոյեմբեր 2026
Հաստատվել է «Հրայր Մարուխյան» հիմնադրա

Առաջադիմական հետազոտությունների եվրոպական հիմնադրամի (Foundation for European

14 Նոյեմբեր 2026
Ցեղասպանութիւնը ուրացողները եւ չՍփիւռք

Շուշիի մէջ Ալիեւ-Էրտողան տանդեմը կը տօնէ Քառասունչորսօրեայ պատերազմի յաղթանակը

14 Նոյեմբեր 2026
Արեւմտեան Գանատայի Հայ Դատի յանձնախում

ՎԱՆԳՈՒՎԸՐ.- Գանատայի Հայ Դատի յանձնախումբի Արեւմտեան շրջանի ներկայացուցիչներ Յ

13 Նոյեմբեր 2026
Խօսողին Լսող Է Պէտք

Մոսկուայի մէջ տեղի ունեցաւ ՀԱՊԿ-ի (Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

13 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Իրանեան Ուղերձներ` Սպառնական-Գ

Իրանի հոգեւոր պետի խորհրդականին եւ փոխնախագահին` Հայաստանի ուղղութեամբ կատարած

13 Նոյեմբեր 2026
Բոլոր Նյութերը
Հետեվեք մեզ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
Ստացեք մեր լուրերը էլ.փոստով
Loading
ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ Հասցե՝ ՀՀ, ք. Երևան, Մհեր Մկրտչյան 12/1 Հեռախոս՝ (+374) 10 52 17 65, (+374) 10 52 18 74 Էլ. փոստ՝ [email protected]
© ARF Dashnaktsutyun- ARMENIAN REVOLUTIONARY FEDERATION Website by Web Development Company