ՀՅԴ
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն պաշտոնական կայք arfd.am
Skip to content
ՀՅԴ

ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔ

  • ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ
    • Պատմություն
      • Պատմական ակնարկ
      • Կարևոր իրադարձություններ
      • գործիչներ
    • Ծրագիր
    • Կանոնագիր
    • Ընդհանուր ժողովներ
    • Կազմակերպական կառույց
      • ՀՅԴ Բյուրո
      • Հայաստան
        • Գերագույն մարմին
        • Տարածքային կառույցներ
        • ԱԺ խմբակցություն
        • ՀՅԴ-ն գործադիրում
      • Արցախ
      • Կազմակերպական շրջաններ
      • Երիտասարդական/ուսանողական
    • Հիմնարկներ և գրասենյակներ
    • Ուղեկից միություններ
    • Միջազգային համագործակցություն
  • ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
    • Լրահոս
    • Հայտարարություններ
    • Հոդվածներ
  • ՄԱՄՈՒԼ
    • «Դրօշակ» պաշտոնաթերթ
    • Լրատվամիջոցներ
  • ՇՏԵՄԱՐԱՆ
    • Գրադարան
    • Տեսադարան
    • Ձայնադարան
    • Լուսանկարներ
    • Թանգարան
    • Արխիվ
  • ՀԵՏԱԴԱՐՁ ԿԱՊ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
    • Դաս
    • Նոր
  1. ԳԼԽԱՎՈՐ ԷՋ
  2. ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
  • Հոդվածներ

Լիզպոնի Գործողութեան 40-Ամեակ Երգի Մը Պատմութիւնը. Հայ Դատի Պահանջատիրութեան Ուխտապահներու` Լիզպոնի Հինգի Յիշատակը Յաւերժացնող Երգերուն Պատգամները

27 Հուլիս 2023

Լիզպոնի 5-ին արարքը հոգեկան եւ գաղափարական հրթիռ էր, որ հետագային այն բոցը հանդիսացաւ, որ վառեց արցախեան ազատագրութեան պայքարի կրակը` իրար միախառնելով Լիզպոնն ու Արցախը, փաստելով, որ երէկ եւ միշտ մէ՛կ է հայ մարտիկներու կտրած ուղին:

Լիզպոնի հինգին ռումբին ցնցիչ արձագանգը հասած էր Շուշի եւ Ստեփանակերտ: Անոնց գերագոյն զոհաբերութեան ոգեշնչող խորհուրդով Արցախի մէջ երիտասարդներ երդուեցին` «Անբիծ պատիւովը ձեր ընդարձակել պայքարը մեր»:

Այսպիսով, 1988-ին Լիզպոնի տղոց պայքարին միացան անվեհեր մարտիկները: Արցախեան լեռնաշխարհին մէջ քալող աստուածներուն կողքին, զանոնք յորդորելով` պաշտպանեցիք մեր հողը ու թիզ առ թիզ վերատիրացանք անոր:

Հայ ազգային ազատագրական պայքարի տարեգրութեան ցայտուն դրսեւորումներէն մէկը հանդիսացող Լիզպոնի զոհաբերութեան հերոսներուն մասին երգուող երգերու շարքին է 1988-ին լոյս ընծայուած «Մասիս սարը ձեզմով հպարտ» երգը:

Երգի խօսքերուն, երաժշտութեան եւ մեկնաբանութեան հեղինակը նոյնպէս Վարդան Եսայեանն է:

Վարդան այս երգը յատուկ գրած է արցախահայութեան պոռթկումի, ցոյցերու, Հայաստանին միանալու պահանջի ու մանաւանդ Արցախի ազատագրական պայքարի մեկնարկի տարին: Արցախահայութեան պահանջատիրութիւնը նոր էջ մը բացաւ Հայ դատի պատմութեան մէջ, կամրջուած` Լիզպոնէն Արցախ:

Վարդան արեւելահայերէն գրած երգի բառերուն առաջին տողով կ՛ակնարկէ 1983-ի եւ 1988-ի միջեւ հինգ տարին` «Հինգ տարի է, հինգ հերոսներ»: Երգը ընթացք կ՛առնէ Լիզպոնէն ժառանգուած արցախահայութեան հաւատքը, յուշը, վրէժը, ու մանաւանդ որ` «Հայրենիքում վանքն ու զանգեր, Ձեր կանչերով ղօղանջում…»: Կրկներգը Մասիս սարն է, որ Վաչէ Տաղլեան յաճախ Վարդանին ակնարկած էր իր խորհուրդներուն մէջ. Արարատին հասնելու հայաբորբ յանձնառութիւն եւ նուիրումի ցեղային առանձնայատկութիւն: Երգը իր կառուցուածքով` բառերու, միտքերու շարահիւսուածքով, քիչ մը բարդ է:

Երաժշտութիւնը, Վարդանի ոճի դրուածքով, կրկին մելամաղձոտ է, հոն կան ելեւէջներ: Մեղեդիին մէջ կը զգանք յուզական բովանդակութիւնը:

ՄԱՍԻՍ ՍԱՐԸ ՁԵԶՄՈՎ ՀՊԱՐՏ

Խօսք եւ երաժշտութիւն` Վարդան Եսայեանի

Հինգ տարի է, հինգ հերոսներ,
Հինգ էլ հաւատք մեր սրտում,
Յուշի օրեր, անզուսպ սուրեր,
Յուշ վրէժի պայքարում,
Հայրենիքում վանքն ու զանգեր,
Ձեր կանչերով ղօղանջում,
Ձայն են տալիս, ջնջել տարէր,
Ու չջնջուէք հայ մտքում:

Կրկներգ.

Մասիս սարը ձեզմով հպարտ,
Յոյսի կամքն է նոր հոգւում,
Շուրջ բազմել է սէգ Արարատ,
Քաջերն ձեր անուամբ երդւում:

Հինգ տարի է, նորից կ՛ապրէր,
Նորից նոր մէկ մեզ համար,
Հերոսների ջահ էք վառէր,
Խրախուսել միշտ պայքար,
Երկինքն հայոց երգ էք հիւսել,
Սաւառնում վեհ սարէ սար,
Թէ հինգ տարուց դարեր անցնեն,
Դուք կը լինէք նորից դար:

Կրկներգ.

Մասիս սարը ձեզմով հպարտ…

Իմ սուրբ քաջեր, կանգ մի՛ առէք,
Ողջ սրտերուն հայութեան,
Գալու օրեր ձեզմով կը զգանք,
Մեզ կ՛արշաւէք Հայաստան,
Ուղղուած ձեր սէր որպէս պատգամ,
Գրուեց հայոց պատմութեան,
Մարտի ընկեր եւ բարեկամ,
Ձեզ պիտ ապրենք յաւիտեան:

Կրկներգ.

Մասիս սարը ձեզմով հպարտ…

Յաջորդ երգը «Լիզպոն գնացին» երգն է, որ դարձեալ, ծանօթ է իբրեւ «Յիշէք, հայորդի՛ք, անունը նրանց» երգի տողով: Սոյն երգը ծնունդ է հայրենի արուեստագէտի, խօսքերու եւ երաժշտութեան հեղինակն է երգիչ, երաժիշտ, քամանչահար Աշոտ Վարդանեանը, որ Հայաստանի պետական գուսանական համոյթի մենակատարներէն է եղած:

Վարդանեան երգին մէջ եթէ մէկ կողմէ կը նկարագրէ Լիզպոնի հինգ նահատակներու անձնուրացութիւնը, միւս կողմէ` պահանջատիրական արարք կը սեպէ, վերակենդանանալու մասին: Ի զուր չէ, որ կրկներգին մէջ կտրական կերպով շեշտադրած է` «Դէ, զարկէ՛ք, զարկէ՛ք մինչեւ շունչ վերջին, Արժանի լինենք փառքի պսակին» բառերը:

Երգին հեղինակը` Աշոտ, հոն ներկայացուցած է հայ անձնուրացներու կարողականութիւնն ու անկոտրում կամքը եւ թշնամիի արժանի պատիժ հասցնելու գաղափարները:

Յատկապէս վերջին տունին մէջ կ՛ընդգծուի այն իրողութիւնը, որ հայկազեան ցեղին պատկանող հինգ արիասիրտ քաջեր` ականջալուր իրենց նախնեաց կտակին, զոհուեցան յանուն Հայ դատի ու ազգային անմոռաց տենչերու իրականացման: Անոնք աշխարհին ապացուցեցին, որ պահանջատէր են եւ ոչ թէ` մարդասպան:

«Լիզպոն գնացին» երգի երաժշտութեան տեսակը աշխուժ է, կշռութաւոր քայլերգանման ոճով, խրոխտ ու խանդավար: Խրախուսիչ, յատկապէս խմբային երգեցողութեան ընթացքին` ոգեւորիչ:

Նշենք, որ սոյն երգը 1994-ին ներառուեցաւ Ներսիկ Իսպիրեանի հրապարակած «Անմահ հերոսներ» խորագիրը կրող ձայնապնակին մէջ:

Աւելցննք նաեւ, որ «Լիզպոն գնացին» երգը Հայաստանի եւ Արցախի մէջ լայն ժողովրդականութիւն կը վայելէ, քանի որ զանազան առիթներով, այլ նախաձեռնութիւններու ընթացքին տարբեր երգիչներու կողմէ կը հնչէ նաեւ, ինչպէս` երգիչ Մաւր Մկրտչեանի, Արծրուն Անանեանի եւ այլ աշուղական նուագախումբերու կողմէ:

ԼԻԶՊՈՆ ԳՆԱՑԻՆ


Խօսք եւ երաժշտութիւն` Աշոտ Վարդանեանի

Յիշէք, հայորդի՛ք, անունը նրանց,
Լիզպոն գնացին մահին ընդառաջ,
Բայց նրանք միշտ կան ու կ՛ապրեն այնքան,
Քանզի ապրում են հայն ու Հայաստան:

Դէ, զարկէ՛ք, զարկէ՛ք մինչեւ շունչ վերջին,
Արժանի լինենք փառքի պսակին:

Պատմութիւնն հայոց դաժան է եղել,
Դարեր շարունակ շատ ենք կոտորուել,
Բայց պիտի շտկենք պատմութիւնը մեր,
Անցեալի կեանքին պարտական ենք դեռ:

Դէ՛ զարկէ՛ք, զարկէ՛ք մինչեւ շունչ վերջին,
Արժանի լինենք փառքի պսակին:

Պիտի ծածանուի՛, ծածանուի՛ կրկին,
Սուրբ Եռագոյնը Մասիսի գլխին,
Պիտի միւռոնուի հողը հայկական,
Այն ժամ պիտ, երգենք անկա՛խ Հայաստան:

Դէ՛ զարկէ՛ք, զարկէ՛ք մինչեւ շունչ վերջին,
Արժանի լինենք փառքի պսակին:

Յանուն Հայ դատի նրանք զոհուեցին,
Ամբողջ աշխարհին ապացուցեցին`
Պահանջատէր ենք եւ ոչ` մարդասպան,
Նրանք փառք բերին ամբողջ հայութեան:

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ
aztagdaily.com

(Շար. 9)

Նախորդ՝ առաջին, երկրորդ, երրորդ, չորրորդ, հինգերորդ, վեցերորդ, յոթերորդ, ութերորդ հոդվածները

FacebookTwitterOdnoklassnikiTelegramPrint
Լրահոս
Հանդիպում ԷՏԷՔ կուսակցութեան նորընտիր

ՀՅԴ Կիպրոսի Կոմիտէի պատուիրակութիւնը՝ բաղկացեալ Սիմոն Այնէճեանէն եւ Ռաֆֆի Մահտ

20 Նոյեմբեր 2026
Հարաւային Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախու

Հարաւային Ամերիկայի Հայ Դատի Յանձնախումբը Նոյեմբեր 18-ին յարգանքի հանդիսութիւն

20 Նոյեմբեր 2026
Հայհոյանքը փաստի սով Է

Հայաստանի հանրապետութեան նոր Սահմանադրութեան ընդունման հարցը վերածուած է օրակա

20 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Առաջարկի Թաքուն Բաժինը Եւ Ժողո

Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետը թէ՛ Ազգային ժողովի եւ թէ՛ կառավարութեան նիս

20 Նոյեմբեր 2026
Նիւ Եորքի Հայութեան Միջամտութեամբ Վար

Նոյեմբեր 8ին, Մենհեթընի «Պոլինկ Կրին» զբօսայգիին մէջ՝ Ատրպէյճանի «Յաղթանակի օր

19 Նոյեմբեր 2026
Պրիւքսէլի երկար ու դժուարին ուղին

Եւրոմիութեան Հայաստանի անդամակցութիւնն ու մերձեցումը՝ նոյնիս՛կ ոլորապտոյտ եւ փ

19 Նոյեմբեր 2026
Դու պիտի գնաս, որ Հայաստանը մնա

ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ ներկայացուցիչ, ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Իշխան

19 Նոյեմբեր 2026
Պիլալ Էրտողանի Լիբանան Այցելութեան Վեր

ՀՅԴ Լիբանանի Հայ դատի մարմինը Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի որդիին` Պի

18 Նոյեմբեր 2026
Բագրատունի Ընդունեց Երկխօսութեան Ազգայ

ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Միջին Արեւելքի պատասխանատու եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքի

18 Նոյեմբեր 2026
Հայաստանի թշնամիները երբեք գոհ չեն լին

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սխալմամբ կարծում է, թե Ադրբեջանին և Թուրքիային շարուն

17 Նոյեմբեր 2026
Երեք տարի անց արցախյան հակամարտություն

Հայ դատի կենտրոնական խորհուրդն այսօր հրապարակել է իր «UNRESOLVED: The Conflict

17 Նոյեմբեր 2026
Այսօրվա լսումները պետք է դառնան ոչ թե

ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ Մարդու իրավունքն

16 Նոյեմբեր 2026
ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցությունը հրավիր

ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության նախաձեռնությամբ նոյեմբերի 16-ին կազմակերպվել էին

16 Նոյեմբեր 2026
Նիդերլանդների ՀՅԴ կառույցի հայտարարութ

2026 թվականի նոյեմբերի 5-ից 8-ը, Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունը բռնազա

16 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի խաչմերուկում

Մոսկւայում նոյեմբերի 11-ին կայացած Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

16 Նոյեմբեր 2026
Հաստատվել է «Հրայր Մարուխյան» հիմնադրա

Առաջադիմական հետազոտությունների եվրոպական հիմնադրամի (Foundation for European

14 Նոյեմբեր 2026
Ցեղասպանութիւնը ուրացողները եւ չՍփիւռք

Շուշիի մէջ Ալիեւ-Էրտողան տանդեմը կը տօնէ Քառասունչորսօրեայ պատերազմի յաղթանակը

14 Նոյեմբեր 2026
Արեւմտեան Գանատայի Հայ Դատի յանձնախում

ՎԱՆԳՈՒՎԸՐ.- Գանատայի Հայ Դատի յանձնախումբի Արեւմտեան շրջանի ներկայացուցիչներ Յ

13 Նոյեմբեր 2026
Խօսողին Լսող Է Պէտք

Մոսկուայի մէջ տեղի ունեցաւ ՀԱՊԿ-ի (Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

13 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Իրանեան Ուղերձներ` Սպառնական-Գ

Իրանի հոգեւոր պետի խորհրդականին եւ փոխնախագահին` Հայաստանի ուղղութեամբ կատարած

13 Նոյեմբեր 2026
Բոլոր Նյութերը
Հետեվեք մեզ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
Ստացեք մեր լուրերը էլ.փոստով
Loading
ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ Հասցե՝ ՀՀ, ք. Երևան, Մհեր Մկրտչյան 12/1 Հեռախոս՝ (+374) 10 52 17 65, (+374) 10 52 18 74 Էլ. փոստ՝ [email protected]
© ARF Dashnaktsutyun- ARMENIAN REVOLUTIONARY FEDERATION Website by Web Development Company