Վենեզուելայի նախագահին առեւանգումը Միացեալ Նահանգներու ուժերուն կողմէ, ռազմարշաւի նոր ոճի գործադրութեան մեկնարկին մասին կը յուշէ: Ամերիկեան ընկալումով վիրահատական գործողութիւն, սպառնալիք երկիր մը վնասազերծելու համար այն բոլոր հետեւանքներէն, որոնք պիտի կրեն Միացեալ Նահանգները:

Դարձեալ շրջանառութեան մէջ դրուած են ահաբեկչութեան դէմ պայքարի, թմրամիջոցներու արտահանումը կասեցնելու, փտած համակարգը վերացնելու կամ բռնատիրութեան վերջ տալու գեղեցիկ կարգախօսները:

Բնականաբար այդ բոլոր երեւոյթները գոյութիւն ունին թիրախ ընտրուած երկրին մէջ: Կար անշուշտ ներքին ընդվզում ապօրինութիւններու, կամայական արդարադատութեան, աւազակութեան համատարած գոյութեան ընկերային անարդարութեան առումներով:

Քաղաքականօրէն սակայն շատ պարզամիտ մօտեցում պիտի ըլլար այս բոլոր նշուած եւ անոնց ածանցեալ իրողութիւնները արմատախիլ ընելու պատրուակին իւրացումը եւ ըստ այնմ օրինաւորումը կամ արդարացումը վիրահատական նման գործողութեան:

Եւ ինչպէս նմանատիպ այլ գործողութիւններու անոնց ընկալումը, դատապարտումը կամ արդարացումը եւս կը շարունակուի արձանագրուիլ քաղաքականացուած մօտեցումներով: Դիրքորոշում յայտնող տուեալ պետութիւնը իր կեցուածքը կը հիմնէ Ուաշինկթընի հետ իր ունեցած յարաբերութիւններէն մեկնած եւ ըստ այնմ կ՛արդարացնէ կամ կը մեղադրէ:

Այստեղ իրաւականութիւնը խօսք չունի: Պարզ է, որ անկախ նշուող պատճառներուն իրաւացիութենէն, զինուորական միջամտութեամբ երկրի մը ղեկավարի նման կերպ առեւանգումը կը հակասէ միջազգային բոլոր օրէնքներուն եւ իրաւաչափութիւններուն, ՄԱԿ-ի համապատասխան յայտարարութիւնները այդ փաստը կ՛ընդգծեն: Սակայն նոյնքան պարզամտութիւն է ակնկալելը, որ ՄԱԿ-ը որեւէ ազդեցութիւն կրնար կամ կրնայ ունենալ դէպքերու ընթացքին վրայ:

Երեւելի է դաւադրապաշտ մեկնաբանութիւնը, որ նաեւ թափանցած է հայաստանեան լրատուադաշտ, այս բոլորին մէջ Մոսկուայի դերակատարութիւնը տեսնելու: Այնտեղ կը նկատուի Թրամփ – Փութին երկխօսութեան կապը, Վենեզուելայի մէջ ռուսական ներկայութիւնը, Վենեզուելա – Ռուսիոյ Դաշնութիւն համագործակցութեան յենակէտերու օգտագործումը, կամ Մոսկուայի թաքուն մասնակցութիւնը այս գործողութեան: Այս բոլորը եւս գերքաղաքականացուած, ոչ առարկայական մեկնաբանութիւններ են, ոչ միայն հակառուս հանրային կարծիքի ձեւաւորման, այլ նաեւ ներամերիկեան հասարակութեան մօտ հակաթրամփ տրամադրութիւններու ծաւալման առումներով:

Քանի որ կը խօսինք հայկական լրատուադաշտին մասին, աւելորդ չէր ըլլար, որ պաշտօնական Երեւանը Մատուրոյի վարչակարգը քննադատելով հանդերձ դատապարտէր առեւանգումներու պետական այս ոճը, զուգահեռ գծելով Արցախի ռազմաքաղաքական ղեկավարութեան առեւանգումին հետ: Մանաւանդ որ ՄԱԿ-ը այս ոճը նկատած էր հակաօրինական:

Վերադառնանք գործողութեան շարժառիթներուն: Այս գործողութենէն անմիջապէս ետք նախագահ Թրամփ յայտարարեց, որ ոեւէ այլ ղեկավարի կրնայ պատահիլ նման արարք աւելի ետք` ըսելով, որ հերթը Քոլոմպիային է:

Աշխարհագրական այս միջավայրը, անկախ թմրավաճառքի, անօրինական ներգաղթի, փտածութեան եւ ահաբեկչութեան սատարելու երեւոյթներէն, կը յուշէ այլ հանգամանքներ:

Խօսքը Միացեալ Նահանգներ – Չինաստան տնտեսական պատերազմի մասին է: Չինաստանի ներդրումները այս տարածաշրջանին մէջ:

Արհեստագիտութենէն մինչեւ ենթակառոյցներ, հիմնականին մէջ անցնելով ուժանիւթի ոլորտէն, Չինաստանը ոչ միայն տնտեսական մրցակից է Միացեալ Նահանգներուն, այլ նաեւ կարեւորագոյն ոլորտներու մէջ անդրանցած է Ուաշինկթընը:

Տնտեսական խոր վերլուծումներու կարիքը չկայ այստեղ: Միայն այն երեւոյթը, որ Վենեզուելան չինական դրամանիշով փոխարինած է իր քարիւղի արտադրութիւնը, կը խօսի Միացեալ Նահանգներուն հասցուած տնտեսական հզօր հարուածին մասին: Եւ եթէ հերթը Քոլոմպիային է կը յայտարարուի, ապա այնտեղ եւս կը նկատուի նմանատիպ ոլորտներու մէջ Չինաստանի տիրական ներկայութիւնը: Այլապէս, յայտարարուած պատճառները տասնամեակներու վրայ կ՛երկարին, եւ Միացեալ Նահանգները կը շարունակէին իրենց համագործակցութիւնը ինչպէս Վենեզուելայի, այնպէս նաեւ Քոլոմպիոյ հետ: Այս տրամաբանութեամբ ալ Մոսկուայի հետ երկխօսութեան ուղին բաց պահելը կ՛ենթադրէ արգելակում Չինաստանի հետ առանցք կազմելու հաւանականութիւններուն: Երկխօսիլ, միաժամանակ Ուքրանիոյ հակամարտութիւնը չփակելու երեւոյթը կ՛արժէ դիտարկել Չինաստանի յարաբերակցութեամբ:

Այս տուեալները մտածել կու տան, որ Վենեզուելայի օրինակը ազդարարութիւն է բոլոր այն երկիրներուն, որոնք կ՛ուզեն խորացնել իրենց համագործակցութիւնը Չինաստանի հետ եւ փորձ կը կատարեն դուրս գալու տոլարի գօտիէն:

Միաժամանակ այս երեւոյթները կը յուշեն, որ Չինաստանը առկայ է այլեւս այն գօտիներուն մէջ, որոնք նախապէս ենթակայ էին ամերիկեան տնտեսական մենատիրութեան: Իսկ նման ոճի դիմելը կ՛ենթադրէ ստացած հարուածներու պատասխան:

«Ա.»
«Ազդակ»