ՀՅԴ
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն պաշտոնական կայք arfd.am
Skip to content
ՀՅԴ

ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔ

  • ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ
    • Պատմություն
      • Պատմական ակնարկ
      • Կարևոր իրադարձություններ
      • գործիչներ
    • Ծրագիր
    • Կանոնագիր
    • Ընդհանուր ժողովներ
    • Կազմակերպական կառույց
      • ՀՅԴ Բյուրո
      • Հայաստան
        • Գերագույն մարմին
        • Տարածքային կառույցներ
        • ԱԺ խմբակցություն
        • ՀՅԴ-ն գործադիրում
      • Արցախ
      • Կազմակերպական շրջաններ
      • Երիտասարդական/ուսանողական
    • Հիմնարկներ և գրասենյակներ
    • Ուղեկից միություններ
    • Միջազգային համագործակցություն
  • ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
    • Լրահոս
    • Հայտարարություններ
    • Հոդվածներ
  • ՄԱՄՈՒԼ
    • «Դրօշակ» պաշտոնաթերթ
    • Լրատվամիջոցներ
  • ՇՏԵՄԱՐԱՆ
    • Գրադարան
    • Տեսադարան
    • Ձայնադարան
    • Լուսանկարներ
    • Թանգարան
    • Արխիվ
  • ՀԵՏԱԴԱՐՁ ԿԱՊ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
    • Դաս
    • Նոր
  1. ԳԼԽԱՎՈՐ ԷՋ
  2. ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
  • Հոդվածներ

Ակնարկ. Դեմոկրասիայի անունով՝ յանուն բռնապետութեան

13 Հուլիս 2026

Հասարակական կարծիքի ձեւաւորման մասին խօսելիս նախ պէտք է հասկանալ, թէ ինչի՞ համար է այն ձեւաւորւում եւ ո՞ւմ է ծառայում։ Հանրային կարծիքը ինքնաբուխ երեւոյթ չէ. այն քաղաքական կեանքի ամենաազդեցիկ գործիքներից մէկն է, որի միջոցով ոչ միայն ձեւաւորւում են հասարակական տրամադրութիւնները, այլեւ արդարացւում են քաղաքական որոշումները։ Այդ իսկ պատճառով իշխանութեան համար երբեմն աւելի կարեւոր է ոչ թէ դատարանի վճիռը, այլ այն, որ դատարանից առաջ արդէն ձեւաւորւած լինի հասարակական դատավճիռը։

Մի ժամանակ այդ դերը մեծ մասամբ վերապահւած էր տպագիր մամուլին։ Թերթը, որքան էլ գաղափարական ուղղւածութիւն ունենար, ենթադրում էր խմբագրական պատասխանատւութիւն, փաստերի համադրում, հակադիր կարծիքների գոյակցութիւն։ Այսօր այդ դաշտը մեծապէս զիջել է իր տեղը սոցիալական ցանցերին, որտեղ ժամանակը չափւում է վայրկեաններով, իսկ ճշմարտութիւնը յաճախ զոհաբերւում է ազդեցիկ վերնագրի, սրամիտ վիրաւորանքի կամ զգացմունքային ճկուն պոռթկման օգտին։ Այստեղ ոչ թէ փաստն է տարածւում, այլ այն, ինչը բորբոքում է, վիրաւորում, զայրացնում կամ հաճոյանում ամբոխին։

Այդտեղ է, որ հանրային կարծիքը սկսում է ծառայել ոչ թէ հասարակութեանը, այլ քաղաքական նպատակին։ Քաղաքական պայքարի ամենահին սկզբունքներից մէկը՝ «նպատակն արդարացնում է միջոցը», նոր շունչ է ստանում։ Բաւական է յայտարարել, թէ պայքարը մղւում է «արդարութիւնը վերականգնելու» համար, եւ հասարակութեան մի զգալի մասը պատրաստ է աչք փակելու այն միջոցների վրայ, որոնցով այդ «արդարութիւնը» հաստատւում է։ Առաւել եւս, երբ թիրախ են ընտրւում մարդիկ, որոնց նկատմամբ հասարակութեան մէջ վաղուց ձեւաւորւած է դժգոհութիւն՝ հարուստներ, նախկին պաշտօնեաներ, ազդեցիկ գործարարներ կամ քաղաքական հակառակորդներ։ Այդ դէպքում մեղադրանքը շատ աւելի արագ է ընդունւում, քան ապացոյցը։

Այստեղ առանձնայատուկ նշանակութիւն է ստանում լեզուն։ Քաղաքական բառապաշարը փոխարինւում է վիրաւորանքով, ծաղրով, նսեմացմամբ եւ ատելութեան շեշտադրումներով։ Այն, ինչ երէկ կարելի էր լսել փողոցային վիճաբանութեան ժամանակ, այսօր հնչում է պետական բեմերից, պաշտօնական հաղորդագրութիւններում եւ իշխանական քարոզչութեան մէջ։ Երբ պետութիւնը սկսում է խօսել ամբոխի լեզւով, այդ լեզուն այլեւս փողոցային չէ. այն վերածւում է պետական քաղաքականութեան։ Իսկ այդ պահին քաղաքական հակառակորդը դադարում է լինել այլակարծիք եւ ներկայացւում է որպէս հասարակութեան թշնամի։

Այս մթնոլորտում դատարանը աստիճանաբար կորցնում է իր նշանակութիւնը։ «Հանրային կարծիքն» ինքն է դառնում դատարան։ Սոցիալական ցանցերի դատավճիռը յաճախ աւելի արագ է, աւելի կտրուկ եւ աւելի անբեկանելի, քան դատական որեւէ որոշում։ Մարդը նախ դատապարտւում է հանրային գիտակցութեան մէջ եւ միայն յետոյ կանգնում դատարանի առաջ։ Իսկ երբ հասարակութիւնը համոզւած է, որ արդէն գիտի ճշմարտութիւնը, դատարանի անհրաժեշտութիւնն անգամ երկրորդական է թւում։

Սոցիալական ցանցերն ունեն նաեւ մէկ այլ ազդեցութիւն։ Դրանք ստեղծում են այն պատրանքը, թէ գոյութիւն ունի միայն մէկ ընդունելի կարծիք։ Ով համարձակւում է կասկածի տակ դնել գերիշխող պատմութիւնը, անմիջապէս ենթարկւում է պիտակաւորման, ծաղրի կամ հանրային հալածանքի։ Այս երեւոյթը վաղուց նկարագրւած է որպէս «լռութեան պարոյր». մարդիկ լռում են ոչ այն պատճառով, որ համաձայն են մեծամասնութեան հետ, այլ որովհետեւ չեն ցանկանում մեկուսանալ։ Այդ լռութիւնը, իր հերթին, ստեղծում է արհեստական մեծամասնութեան պատրանք, որն իշխանութիւնը ներկայացնում է որպէս ժողովրդի կամք։

Հայաստանի յետընտրական զարգացումները եւս այս երեւոյթի հերթական դրսեւորումներից են։ Զանգւածային ընտրախախտումների մասին հնչած մեղադրանքներն այդպէս էլ չդարձան խորքային եւ վստահելի հանրային քննութեան առարկայ։ Փոխարէնը քաղաքական օրակարգի առանցքում յայտնւեցին ընդդիմադիրների նկատմամբ իրականացւող ձերբակալութիւնները, խուզարկութիւնները եւ ճնշման այլ միջոցները։ Հանրային կարծիքն արդէն նախապատրաստւած էր ընդունելու այդ գործողութիւնները որպէս «արդարութեան հաստատում», իսկ իշխանութիւնը՝ որպէս այդ արդարութեան միակ իրականացնող։

Սակայն այստեղ ծագում է եւս մէկ առանցքային հարց։ Միթէ՞ այս մեխանիզմը բնորոշ է միայն ներկայ իշխանութեանը։ Պատասխանը, դժբախտաբար, բացասական է։ Գրեթէ իւրաքանչիւր ընդդիմութիւն իշխանութեան հասնելու ճանապարհին խօսում է օրէնքի գերակայութեան, անկախ դատարանների, Սահմանադրութեան եւ ժողովրդավարութեան մասին։ Բայց իշխանութեան գալուց յետոյ նոյն սկզբունքները շատ յաճախ սկսում են ենթարկւել քաղաքական նպատակայարմարութեանը։ Այն, ինչ երէկ որակւում էր քաղաքական հետապնդում, այսօր արդարացւում է պետական շահերով։ Այն, ինչ ընդդիմադիր տարիներին ներկայացւում էր որպէս սահմանադրական իրաւունք, իշխանութեան մէջ ընկալւում է որպէս սպառնալիք պետութեանը։

Սա վկայում է, որ խնդիրը ոչ թէ անձերն են, այլ իշխանութեան նկատմամբ ձեւաւորւած վերաբերմունքը։ Ժողովրդավարութիւնը չի քանդւում միայն այն ժամանակ, երբ խախտւում է Սահմանադրութիւնը։ Աւելի վտանգաւոր է, երբ Սահմանադրութիւնը կիրառւում է ընտրովի։ Երբ օրէնքը գործում է մէկի համար, իսկ միւսի նկատմամբ լռում, այն այլեւս հանրային պայմանագիր չէ։ Այն վերածւում է իշխանութեան քաղաքական գործիքի։ Ամենամեծ աղէտը վատ օրէնքը չէ, այլ օրէնքի ընտրովի կիրառութիւնը։

Այդ իսկ պատճառով Սահմանադրութեան փոփոխութիւնից ինքնին մեծ ակնկալիքներ ունենալը միամտութիւն կը լինի։ Եթէ քաղաքական մշակոյթը մնում է նոյնը, ապա նոր Սահմանադրութիւնը հազիւ թէ փոխի պետութեան բնոյթը։ Աւելին՝ այն կարող է վերածւել գործող իշխանութեան քաղաքական կամքը իրաւական ձեւակերպումներով ամրագրելու միջոցի։ Սահմանադրութիւնը ժողովրդավարութիւն չի ստեղծում, եթէ ժողովրդավարական չէ իշխանութեան մտածողութիւնը։

Ժողովրդավարութիւնը սկսւում է ոչ թէ ընտրութիւններով կամ չի աւարտւում քւէների հաշւարկով։ Այն սկսւում է այնտեղ, որտեղ իշխանութիւնը սահմանափակում է ինքն իրեն, ընդունում այլակարծութեան իրաւունքը եւ հրաժարւում հանրային զայրոյթը դարձնել դատական վճիռ։ Իսկ երբ իշխանութիւնը, յենւելով «ժողովրդի կամքի» վրայ, սկսում է ճնշել իր քաղաքական հակառակորդներին, սահմանափակել օրէնքի համընդհանուր կիրառութիւնը եւ հանրային կարծիքը վերածել քաղաքական դատավարութեան, ժողովրդավարութիւնը պահպանում է միայն իր անունը։

Մնացածը բռնապետութիւնն է՝ ժողովրդավարութեան դիմակով։

ՀԱՏԻՍ
«Ալիք»

FacebookTwitterOdnoklassnikiTelegramPrint
Լրահոս
Հանդիպում ԷՏԷՔ կուսակցութեան նորընտիր

ՀՅԴ Կիպրոսի Կոմիտէի պատուիրակութիւնը՝ բաղկացեալ Սիմոն Այնէճեանէն եւ Ռաֆֆի Մահտ

20 Նոյեմբեր 2026
Հարաւային Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախու

Հարաւային Ամերիկայի Հայ Դատի Յանձնախումբը Նոյեմբեր 18-ին յարգանքի հանդիսութիւն

20 Նոյեմբեր 2026
Հայհոյանքը փաստի սով Է

Հայաստանի հանրապետութեան նոր Սահմանադրութեան ընդունման հարցը վերածուած է օրակա

20 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Առաջարկի Թաքուն Բաժինը Եւ Ժողո

Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետը թէ՛ Ազգային ժողովի եւ թէ՛ կառավարութեան նիս

20 Նոյեմբեր 2026
Նիւ Եորքի Հայութեան Միջամտութեամբ Վար

Նոյեմբեր 8ին, Մենհեթընի «Պոլինկ Կրին» զբօսայգիին մէջ՝ Ատրպէյճանի «Յաղթանակի օր

19 Նոյեմբեր 2026
Պրիւքսէլի երկար ու դժուարին ուղին

Եւրոմիութեան Հայաստանի անդամակցութիւնն ու մերձեցումը՝ նոյնիս՛կ ոլորապտոյտ եւ փ

19 Նոյեմբեր 2026
Դու պիտի գնաս, որ Հայաստանը մնա

ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ ներկայացուցիչ, ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Իշխան

19 Նոյեմբեր 2026
Պիլալ Էրտողանի Լիբանան Այցելութեան Վեր

ՀՅԴ Լիբանանի Հայ դատի մարմինը Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի որդիին` Պի

18 Նոյեմբեր 2026
Բագրատունի Ընդունեց Երկխօսութեան Ազգայ

ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Միջին Արեւելքի պատասխանատու եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքի

18 Նոյեմբեր 2026
Հայաստանի թշնամիները երբեք գոհ չեն լին

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սխալմամբ կարծում է, թե Ադրբեջանին և Թուրքիային շարուն

17 Նոյեմբեր 2026
Երեք տարի անց արցախյան հակամարտություն

Հայ դատի կենտրոնական խորհուրդն այսօր հրապարակել է իր «UNRESOLVED: The Conflict

17 Նոյեմբեր 2026
Այսօրվա լսումները պետք է դառնան ոչ թե

ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ Մարդու իրավունքն

16 Նոյեմբեր 2026
ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցությունը հրավիր

ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության նախաձեռնությամբ նոյեմբերի 16-ին կազմակերպվել էին

16 Նոյեմբեր 2026
Նիդերլանդների ՀՅԴ կառույցի հայտարարութ

2026 թվականի նոյեմբերի 5-ից 8-ը, Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունը բռնազա

16 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի խաչմերուկում

Մոսկւայում նոյեմբերի 11-ին կայացած Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

16 Նոյեմբեր 2026
Հաստատվել է «Հրայր Մարուխյան» հիմնադրա

Առաջադիմական հետազոտությունների եվրոպական հիմնադրամի (Foundation for European

14 Նոյեմբեր 2026
Ցեղասպանութիւնը ուրացողները եւ չՍփիւռք

Շուշիի մէջ Ալիեւ-Էրտողան տանդեմը կը տօնէ Քառասունչորսօրեայ պատերազմի յաղթանակը

14 Նոյեմբեր 2026
Արեւմտեան Գանատայի Հայ Դատի յանձնախում

ՎԱՆԳՈՒՎԸՐ.- Գանատայի Հայ Դատի յանձնախումբի Արեւմտեան շրջանի ներկայացուցիչներ Յ

13 Նոյեմբեր 2026
Խօսողին Լսող Է Պէտք

Մոսկուայի մէջ տեղի ունեցաւ ՀԱՊԿ-ի (Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

13 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Իրանեան Ուղերձներ` Սպառնական-Գ

Իրանի հոգեւոր պետի խորհրդականին եւ փոխնախագահին` Հայաստանի ուղղութեամբ կատարած

13 Նոյեմբեր 2026
Բոլոր Նյութերը
Հետեվեք մեզ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
Ստացեք մեր լուրերը էլ.փոստով
Loading
ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ Հասցե՝ ՀՀ, ք. Երևան, Մհեր Մկրտչյան 12/1 Հեռախոս՝ (+374) 10 52 17 65, (+374) 10 52 18 74 Էլ. փոստ՝ [email protected]
© ARF Dashnaktsutyun- ARMENIAN REVOLUTIONARY FEDERATION Website by Web Development Company