Այս և այլ հարցերի շուրջ 168.am-ը զրուցել է ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ անդամ, «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Գեղամ Մանուկյանի հետ:

– Իրականում երեկ իմ բարձրաձայնման նպատակը ոչ թե զեկույցն Ազգային ժողով բերել-չբերելն էր, այլ ներկայացնելն այս իշխանության հերթական խայտառակ քայլը: Որովհետև 44-օրյա պատերազմի քննիչ հանձնաժողով ձևավորելու առաջին իսկ պահից մենք ասում էինք՝ չունի այդ հանձնաժողովը լեգիտիմություն, հանրային շատ ավելի վստահության հանձնաժողով է պետք, երկրորդը, որ այս իշխանությունը չի կարող քննել իր իսկ իշխանության գործունեությունը: Եվ անցնող 4 տարիներին այդ քննիչ հանձնաժողովի գոյության փաստն այս իշխանությունն ուղղակի օգտագործում էր շանտաժի, սպառնալիքի, քարոզչական մանիպուլյացիաների, բանակի հեղինակազրկման և իրենց վրայից մեղքերն ամբողջությամբ մաքրելու փորձ կատարելու համար:

Իսկ այն փաստաթղթին, որը որպես զեկույց է ներկայացվում, իշխանությունները հակառակ բոլոր ճիգերին, այդուամենայնիվ, դրանով չկարողացան իրենց նպատակին հասնել, ուստի ուղղակի իմաստ չկար այդ զեկույցը ներկայացնել: Որովհետև այս դեպքում լինելու էր հարցուպատասխան, բազմաթիվ հարցեր էին առաջ գալու, որոնց այս իշխանությունը պատասխան չուներ: Այսինքն, իրենց նպատակին հասան զուտ 4 տարվա արշավների միջոցով, և հիմա դարակում դրված է այդ զեկույցը: Ալեն Սիմոնյանը 1-2 ամիս առաջ ներկայացրեց, որ քննիչ հանձնաժողովը ոչ լեգիտիմ է, հիմա փորձեց չքմեղանալ, թե՝ գնացեք ծանոթացեք զեկույցին: Մի կարևոր փաստ ասեմ՝ այդ զեկույցը պետք է ստորագրված, մակագրված լինի ԱԺ նախագահի կողմից, իսկ այդ թղթի վրա բացակայում է Ալեն Սիմոնյանի ստորագրությունը:

– 44-օրյա պատերազմի զեկույցի չներկայացնելը կարո՞ղ ենք տեղավորել խաղաղության օրակարգի տրամաբանության մեջ, թեպետ այն տարածելու սահմանափակում էր լինելու, ամեն դեպքում։

– Այդ թեզը, որ խուսափեցին զեկույցը ներկայացնել իբր խաղաղության օրակարգին չվնասելու համար, կարծում եմ, որ այդքան էլ հիմնավոր չէ: Ես արդեն ասեցի պատճառը, որովհետև զեկույցով իշխանությունը չի հասել իր նպատակին: Դեռ ավելին, զեկույցում առկա են որոշ փաստեր, արձանագրումներ, որոնք շատ մեծ հարցականներ էին ստեղծելու հենց իշխանությունների և անձամբ Նիկոլ Փաշինյանի համար:

– Նկատի ունենք, որ զեկույցում կարող են շեշտադրվել 44-օրյային Թուրքիայի ուղիղ մասնակցության հարցը, սիրիացի վարձկաններին հովանավորելը, ինչի պատասխանատվությունը Թուրքիան փորձում է գցել իր վրայից: Իսկ ինչո՞ւ ընդդիմադիր և իշխանական պատգամավորները հետաքրքրություն չեն ցուցաբերում ծանոթանալու զեկույցին: Ի դեպ, ամիսներ հետո ԱԺ նոր ընտրություններ են, կարո՞ղ ենք համարել 44-օրյայի զեկույցի էջը փակված, ինչո՞ւ չէ` զինվորականության դեմ նոր հարձակումների, կամ՝ նրանց դեմ քրեական հետապնդումներն այս պահին ոչ նպատակահարմար։

– Ընդդիմության դեպքում համաձայն չեմ, որ հետաքրքրություն չկա, իսկ իշխանության դեպքում, որքան գիտեմ, պատգամավոր չկա, որ ծանոթացել է: Իսկ «Հայաստան» և «Պատիվ ունեմ» խմբակցություններից զեկույցին ծանոթացել են այն մարդիկ, որոնք անցնող 4 տարիներին անվտանգության և պաշտպանության հարցերի հետ կապված աշխատանք են իրականացրել: Կոնկրետ մեր խմբակցությունը դերաբաշխում ունի բոլոր ոլորտների և հարցերի շուրջ, այսինքն, բոլորն ամեն ինչով չեն զբաղվում:

– 44-օրյա պատերազմին առնչվող քրեական շատ գործերի մասով վաղեմության ժամկետների խնդիր է առաջ գալիս, մասնավորապես, հնչեղություն ստացած, և այդ գործերի դատական քննություններն ընթանում են դռնփակ, ինչի պատճառով հասարակությունն այս դեպքում ևս զրկված է պատերազմի հետ կապված իրեն հուզող հարցերի պատասխանը ստանալուց, թեպետ հարց է՝ կա՞ հասարակական պահանջ 44-օրյա պատերազմի պարտության դրվագային և խորքային պատճառներն իմանալու:

– Կարծում եմ, որ հասարակության մոտ միշտ էլ պահանջը մնալու է ամբողջ ճշմարտությունն իմանալու: Եվ, բնականաբար, այս իշխանության օրոք հնարավոր չի լինելու ամբողջությամբ պարզել ճշմարտությունը՝ և՛ 44-օրյա պատերազմի, և՛ հետագա զարգացումների: Ուստի հանրային մեծ վստահություն ունեցող հանձնաժողովի ստեղծման հարցը մնալու է օրակարգում, վստահ եմ, որ մի օր դա իրականություն է դառնալու: Ինչ վերաբերում է քրեական գործերի վաղեմության ժամկետներին, այո, դատաքննությունների ընթացքում հատկապես զինվորական ոլորտի հարցերում բազմաթիվ դեպքերի շուրջ արդեն իսկ գործում է վաղեմության ժամկետը: Հասկանալի է, որ գրեթե բոլոր զինվորականների առումով իրական իրավական քննության նպատակ չի եղել, այլ քաղաքական հետապնդումների: Եվ այսպիսի անօրինական ընթացքներում իշխանական բռնությունները վերջ տալու համար կարող է վաղեմության ժամկետով զինվորականներից որոշները համաձայնեն ուղղակի գործերը կարճել:

– Քանի որ հիշատակեցինք 44-օրյային Թուրքիայի ուղիղ մասնակցությունը, սիրիացի վարձկաններին հովանավորելու պատասխանատվությունն իր վրայից գցելու թուրքական փորձերի մասին, այս համատեքստում չանտեսենք փաստը, որ վերջերս Թուրքիայի միջոցով Սիրիային հանձնվեցին ՀՀ-ում ցմահ դատապարտված 44-օրյային մասնակից սիրիացի վարձկանները։ Արդյո՞ք սիրիացի վարձկանների հանձնումը զուտ կամ հենց Էրդողանի պահանջն էր, և այս ձևով նա փորձեց իրեն հետաքրքրող ինչ-ինչ խնդիրներ լուծել:

– Իշխանությունը Բաքվում պահվող 4 հայ գերիների վերադարձը և զուգահեռ՝ ցմահ ազատազրկման դատապարտված 2 սիրիացի վարձկանների հանձնումը սիրիական իշխանություններին իրարից տարանջատել: Բայց անզեն աչքով, տարրական գիտելիք ունեցող մարդու համար հասկանալի է, որ նույն օրվա մեջ հայ գերիների տեղափոխումը Հայաստան և նույն օրը հայտարարությունը, որ 2 վարձկանները Թուրքիայի միջոցով փոխանցվել են Սիրիայի իշխանություններին, անհնար է, որ փոխկապակցված չլինեն: Այստեղ ևս իշխանության՝ սեփական քարոզչության շրջանակում ամեն ինչը ներկայացնելու խայտառակ իրողություն կա:

Բաքվի 4 հայ գերիների վերադարձի մասին ներկայացնում է Նիկոլ Փաշինյանը, և մի կես ժամ հետո Արդարադատության նախարարությունը հայտարարություն է տարածում վարձկաններին Թուրքիայի միջոցով Սիրիային փոխանցելու մասին: Անզեն աչքով էլ տեսանելի էր, որ դա Ադրբեջանի և Թուրքիայի պահանջն էր:

Որովհետև 44-օրյային մասնակից 2 իսլամ վարձկանների՝ ՀՀ-ում անազատության մեջ մնալը, Հայաստանն ամեն րոպե կարող էր օգտագործել, և սա առնվազն Բաքվում տեղի ունեցող դատավարությունների ֆոնին՝ ներկայացնելու մարդկության դեմ ուղղված այն հանցագործությունները, երբ ահաբեկչական կազմավորումներին օգտագործել են՝ ընդդեմ Արցախի խաղաղ բնակչության: Այսինքն, այո, անհրաժեշտ էր, որ այս հարցում ևս մաքրվեին, և Թուրքիան ու Ադրբեջանը փորձ արեցին մաքրվել:

Միաժամանակ, այստեղ շատ հատկանշական է Թուրքիայի միջոցով Սիրիայի իշխանություններին փոխանցելը, երբ Հայաստանը Սիրիայի Արաբական Հանրապետության հետ դիվանագիտական հարաբերություններ ունի, դեսպանություն Դամոսկոսում, հյուպատոսություն և այլն: Այսինքն, եթե պիտի հանձնեին, ապա ՀՀ-ն ուներ դիվանագիտական բոլոր խողովակները, որպեսզի դա արվեր ուղիղ՝ Երևան-Դամասկոս բանակցությունների միջոցով: Բայց քանի որ դա տեղի է ունեցել Թուրքիայի միջոցով, սա նշանակում է, որ Թուրքիան անմիջական և շահագրգիռ դեր է ունեցել այս գործողություններում: