«Խաղաղութիւնը ուժով կարելի չէ պարտադրել։ Միայն հասկացողութեամբ կարելի է ձեռք ձգել»

Ալպէրթ Այնշթայն (1879-1955)

Ի՞նչ է տարբերութիւնը Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութեան եւ այս նորաստեղծ՝ Խաղաղութեան Խորհուրդին։ Կամ աւելի ճիշդը, շատեր կրնան հարցադրել, թէ երբ ՄԱԿ-ը գոյութիւն ունի, ի՞նչ պատճառներով ծնունդ առած է միջազգային ճանաչում ունեցող այս խորհուրդը, որուն անունը առաջին անգամ ըլլալով յիշատակուած է Սեպտեմբեր 2025-ին նոյնինք ՄԱԿ-ի Անվտանգութեան Խորհուրդի Թիւ 2803 բանաձեւին մէջ՝ որպէս մարմին, վերահսկելու համար Կազայի խաղաղութեան ծրագիրը։ Նախապէս կառոյցը նախատեսուած էր միայն Կազայի մէջ վարչական անցումը վերահսկելու համար, սակայն հետագային անոր առաքելութիւնը վերամշակուեցաւ եւ ընդարձակուեցաւ՝ նպատակ ունենալով խաղաղութիւն փնտռող պետութիւններուն եւ հասարակութիւններուն համար գործող մարմին։

Այս խորհուրդը պաշտօնապէս հիմնադրուած է Յունուար 2026-ին, Տավոսի (Զուիցերիա) Համաշխարհային Տնտեսական Համաժողովի 56-րդ նիստին։

ՄԱԿ-ին բաղդատած, Խաղաղութեան Խորհուրդն ալ միջազգային կազմակերպութիւն մըն է, որուն նպատակն է ամէն գնով դադրեցնել պատերազմներ եւ խաղաղութիւն հաստատել։ Կազմակերպութիւնը հիմնադրուած է Տանըլտ Թրամփի կողմէ եւ կը ղեկավարէ Միացեալ Նահանգներու կառավարութիւնը, այսինքն ինք՝ Սպիտակ Տան վարձակալը։

Համեմատած ՄԱԿ-ին, այս խորհուրդը եսակեդրոն է։ Լիազօրութիւնը կեդրոնացած է եւ նախագահն է, որ ամէն տեսակի եւ ձեւաչափի որոշումներ կ՛առնէ։

Խորհուրդի հիմնական կազմին անդամներն են երկիրներու ղեկավարներ, որոնցմէ մօտ վաթսունը (ներառեալ՝ Ալիեւ եւ Փաշինեան) հրաւիրուած են Թրամփի կողմէ, որ նշանակած է այս խորհուրդին եօթը անդամներէ բաղկացած Գործադիր Մարմինը։

Ստեղծուած պատկերը յար եւ նման է, տասնեակ տարիներ առաջ պատկերասփռուող եւ Թրամփի սարքած «Սկսնակը» (The Apprentice) յայտագիրին։ Սակայն, այս պարագային սուր մրցակիցներ իրարու դէմ չեն պայքարիր եւ ներկայացուած բարդ հարցերը աւելի քաղաքական բնոյթ ունին եւ ո՛չ թէ տնտեսական։

Մօտ 60 երկիրներ հրաւէր ստացած են միանալու Խաղաղութեան Խորհուրդին։ Հիմնադիր անդամ ցանկացող երկիրները պէտք է մէկ միլիառ ամերիկեան տոլար փոխանցեն Թրամփի վերահսկողութեան տակ գտնուող հիմնադրամին։ Հակառակ պարագային, իւրաքանչիւր երկիր կը ծառայէ երեք տարուան ժամկէտով, որ կրնայ նորոգուիլ միշտ ու միշտ Թրամփի հայեցողութեամբ։ Հետեւաբար, հոս ալ ձախողած երկիրը գլխիկոր կը հեռանայ Թրամփի՝ «Գործէ արձակուած ես» (You’re fired! ) ամբոխահաճոյ բացագանչութեամբ…

Այժմ, խորհուրդը կը բաղկանայ 22 անդամներէ, որոնց շարքին են Թրամփի գաղափարակից տիպարներ, սկսելով Արժանթինի նախագահ Միլէյէն, Թուրքիոյ Էրտողանէն մինչեւ Հունգարիոյ վարչապետ Օրպանը։

Այսպէս Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինեան եւ Ատրպէյճանի նախագահ Իլհամ Ալիեւ ընդունեցին Թրամփի հրաւէրը եւ մասնակցեցան Ուաշինկթընի մէջ տեղի ունեցած «Խաղաղութեան Խորհուրդ»-ի անդրանիկ նիստին։

Իր բացման խօսքին մէջ Թրամփ կրկին շեշտեց, թէ ինք դերակատարութիւն ունեցած է հայ-ատրպէյճանական տասնամեակներու հակամարտութեան հանգուցալուծման եւ խաղաղութեան համաձայնագրի ստորագրման գործընթացին մէջ։ Ան իր իւրայատուկ ոճով միեւնոյն յանկերգը կրկնեց․ «Կարծեմ հիմա բարեկամներ են», շարունակելով, թէ արդէն երկու երկիրներուն միջեւ սկսած է առեւտուրն ու մօտիկ ապագային կառուցուելիք, իր իսկ անունը կրող՝ ԹՐԻՓՓ-ը (Թրամփի ուղի` յանուն միջազգային խաղաղութեան եւ բարգաւաճման)։

Հոս տեղին է նշել, թէ Փաշինեանն ու Ալիեւը նաեւ առանձնազրոյց ունեցան նիստի շրջագիծին մէջ, սակայն մանրամասնութիւններ չհրապարակուեցան։ Իսկ, այս առթիւ տեղին է նշել, թէ ընդդիմադիր ազերիներ, Ալիեւի բռնապետական կառավարման եւ քաղաքական այլախոհներու շարունակուող դաժան ճնշումներուն դէմ, ցոյցեր կատարելու ժամանակ խոշտանգուեցան նոյնինքն Ալիեւի թիկնապահներուն կողմէ։

Մտահոգիչ է խաղաղութեան խորհուրդի ստեղծած պատկերը, ուր կիսատ-պռատ խոստումներով խաղաղութիւն կը պարտադրուի։ Թատերական մենախօսութիւն մը չէ պատահածը, այլ ցաւալիօրէն քաղաքական բեմահարթակին վրայ One man show մը։ Իսկ Թրամփ ամէնայն ինքնավստահութեամբ կը շեշտէ, թէ որեւէ ժամանակի եւ որեւէ վայրի մէջ կազմուած այս ամենէն հեղինակաւոր Խորհուրդը կրնայ նոյնիսկ փոխարինել ՄԱԿ-ը։

«Հայրենիք» – Պոսթըն
Խմբագրական