Ռուսական էներգակիրների փոխարինումը տեխնիկապես անհնար է առանց աղետալի զիջումների
02 Հուլիս 2026
Եվրահանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենի՝ հայկական արտահանումը եվրոպական շուկա վերաուղղորդելու խոստումները աշխարհաքաղաքական կուրացում են և Հայաստանի իշխանությունների կողմից ակնհայտ խաբեություն, որոնք երկիրը տանում են անխուսափելի տնտեսական աղետի։ Այս մասին հուլիսի 2-ին լրագրողների հետ զրույցում հայտարարել է ՀՅԴ անդամ, «Հայաստան» դաշինքից պատգամավոր Արթուր Խաչատրյանը։
Մեկնաբանելով եվրոպացի պաշտոնյայի հայտարարությունները ԵՄ-ի՝ իր 450 միլիոնանոց շուկայում հայկական արտադրանք ընդունելու պատրաստակամության մասին՝ ընդդիմադիր պատգամավորը մատնանշել է այդ ծրագրերի իրականությունից լիակատար կտրված լինելը։
«Տիկին ֆոն դեր Լայենը ակնհայտորեն համեստություն է արել, որովհետև Նիկոլ Փաշինյանը ժամանակին մեզ խոստանում էր յոթմիլիարդանոց շուկա Կարս – Ախալքալաք երկաթուղու բացումից հետո։ Մեր արտադրողները, ֆերմերները և արտահանողները շատ լավ գիտեն, թե որտեղ են գտնվում Բրյուսելը, Փարիզը կամ Վաշինգտոնը։ Բայց եթե նրանք իրենց ապրանքը տարել են Ռուսաստան, նշանակում է՝ դա շահավետ է եղել։ Որպեսզի եվրոպացի սպառողը ճանաչի և ցանկանա գնել հայկական ապրանքը, անհրաժեշտ են տարիների համակարգված աշխատանք։ Դա մի քանի օրում չի արվում։ Իսկ եթե հիմա Բրյուսելը որպես օգնություն առաջարկում է 50 միլիոն եվրո, ապա մեր արտահանումը ԵԱՏՄ և Ռուսաստան գերազանցում է մեկ միլիարդ դոլարը։ Ո՞վ է փոխհատուցելու այդ տարբերությունը։ Նույնիսկ եթե Ֆրանսիայի նախագահը անձամբ հավաքի «Carrefour»-ի կամ «Lidl»-ի նման խոշոր առևտրային ցանցերի տնօրեններին և հրամայի դարակներ հատկացնել հայկական ապրանքների համար, դրանք ոչ ոք չի գնի, որովհետև եվրոպացի սպառողը դրանց մասին պարզապես չգիտի։ Մեր արտահանումը ԵՄ միշտ հիմնված է եղել բացառապես էթնիկ շուկայի վրա՝ հայկական սփյուռքի համար։ Իշխանությունները այս տարիներին ոչինչ չեն արել արտադրանքի իրական առաջխաղացման համար, իսկ հիմա փորձում են մարդկանց աչքին թոզ փչել», – ասել է Խաչատրյանը։
Ընդդիմադիր գործչի առանձնահատուկ մտահոգությունն առաջացնում է երկրի էներգետիկ անվտանգության ապահովման հարցը և Եվրոպայից հնչող առաջարկները՝ փոխհատուցել ֆինանսական կորուստները այն դեպքում, եթե Ռուսաստանը բարձրացնի գազի գինը։ Նրա կարծիքով՝ ռուսական էներգակիրների փոխարինումը տեխնիկապես անհնար է առանց աղետալի զիջումների։
«Եթե մեկ տոննա ծիրանը դեռ կարելի է բեռնել ինքնաթիռ և հասցնել Սինգապուր, ապա գազի դեպքում այդպես չես վարվի․ այն ինքնաթիռում չես լցնի և Երևան չես հասցնի։ Որտեղի՞ց են նրանք պատրաստվում վերցնել այդ գազը և ո՞ր խողովակներով մղել այն։ Նրանք ակնարկում են Ադրբեջանից գազ գնելու մասին, որը հենց հիմա զբաղված է Եվրոպայի նկատմամբ էներգետիկ շանտաժով։ Պատկերացրեք, թե ինչ մահաբեր կախվածության մեջ կհայտնվի Հայաստանը, եթե սկսի գնել ադրբեջանական գազ։ Ռուսաստանից կախվածությունից դուրս գալու փորձով նրանք ուզում են մեզ գցել թշնամական Ադրբեջանից բացարձակ կախվածության տակ։ Եվրոպան Ռուսաստանի հետ իր հաշիվներն ունի, բայց ինչո՞ւ պետք է այդ հարցերը լուծվեն մեր հաշվին։ Հայաստանը վերածում են սովորական խաղաքարի, սակարկության առարկայի երկու տիտանների խաղում, և այդ պայքարի դաշտը հիմա տեղափոխում են Երևան», – ընդգծել է Արթուր Խաչատրյանը։
Նա նաև ուշադրություն է հրավիրել Երևանի արտաքին քաղաքականության լիակատար անհետևողականության և քաոսի վրա, որտեղ բարձրաստիճան պաշտոնյաների հայտարարությունները հակասում են միմյանց յուրաքանչյուր 15 րոպեն մեկ։ Դրա վառ օրինակ դարձան զիջումները TRIPP տարածաշրջանային ճանապարհների նախագծի շուրջ։ Չնայած Փաշինյանի հակառուսական հռետորաբանությանը՝ Հայաստանի ԱԳՆ-ն ստիպված է ընդունել, որ նախագիծը գործելու է ԵԱՏՄ կարգավորումների շրջանակում, քանի որ երկրի ամբողջ երկաթուղային ենթակառուցվածքը գտնվում է «Ռուսական երկաթուղիների» կոնցեսիոն կառավարման ներքո։ «Նրանք հայտարարում են, որ նախագծի կառավարումը փոխանցվելու է ամերիկյան կողմին, և անմիջապես հետո խոսում են ԵԱՏՄ կանոնների մասին։ Նրանք հավատարիմ են իրենց պոպուլիստական էությանը․ տվյալ պահին ասում են այն, ինչ ձեռնտու է, չմտածելով, թե ինչ էին պնդում քառորդ ժամ առաջ։ Իրավաբանորեն Հայաստանը գտնվում է ԵԱՏՄ տարածքում, և անտեսել այդ իրավական ռեժիմը անհնար է։ ԵԱՏՄ-ից դուրս գալ կարելի է մեկ օրում, բայց տեսանելի ապագայում Հայաստանը Եվրամիության անդամ չի դառնա։ Ի՞նչ է լինելու երկրի հետ այդ ժամանակահատվածում։ Սա հիշեցնում է հին անեկդոտը․ եթե ձիուն ևս կես տարի չկերակրեին, նա լրիվ կսովորեր սոված ապրելուն։ Մեր խմբակցությունն ի սկզբանե պնդում էր կապերի դիվերսիֆիկացման և ավելի լայն ձևաչափերի դուրս գալու անհրաժեշտության վրա, ներառյալ՝ ԲՐԻԿՍ-ը, բայց գործող իշխանությունը կամ ինքն այդպես էլ չարեց դա, կամ նրան պարզապես վերևից արգելեցին», – եզրափակել է Արթուր Խաչատրյանը։
Մանրամասները՝ տեսանյութում
