Կորսիկայի խորհրդարանի ընդունած որոշումը, որով վերահաստատվում են արցախահայության վերադարձի իրավունքն ու հայ գերիների ազատ արձակման անհրաժեշտությունը, հերթական անգամ միջազգային ուշադրության կենտրոնում է պահում Արցախի ժողովրդի հիմնարար իրավունքների հարցը։

Ի՞նչ քաղաքական և իրավական նշանակություն ունի այս քայլը և կարո՞ղ է այն նախադեպ դառնալ եվրոպական այլ երկրների ու միջազգային կառույցների համար։

«Ապառաժ»-ի հետ զրույցում այս հարցերին անդրադառնում է Արցախի խորհրդարանի պատգամավոր, Արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի նախագահ Վահրամ Բալայանը։

– Պետք է նկատել, որ Կորսիկայի խորհրդարանի ընդունած այս որոշումը նախադեպային չէ։ 2023 թվականին Ադրբեջանի կողմից Արցախի բռնի հայաթափումից և ցեղասպանական գործողությունների հետևանքով արցախահայության բռնի տեղահանումից հետո նման քննարկումներ արդեն տեղի են ունեցել տարբեր միջազգային հարթակներում՝ ինչպես Շվեյցարիայի խորհրդարանում, այնպես էլ Եվրոպական խորհրդարանում։ Ավելին, ընդունվել են նաև բանաձևեր, որոնք Ադրբեջանին պարտավորեցնում էին՝ մարդու իրավունքների միջազգային նորմերից ելնելով, ապահովել պայմաններ, որպեսզի մարդիկ կարողանան վերադառնալ իրենց հայրենի բնակավայրերը և շարունակեն ապրել իրենց հայրենիքում։

Միևնույն ժամանակ, տարբեր միջազգային կառույցներ անդրադարձել են նաև հայ գերիների խնդրին՝ ներկայացնելով տարբեր մոտեցումներ և պահանջներ։ Այս առումով Կորսիկայի խորհրդարանի որոշումը հերթական կարևոր քաղաքական ուղերձն է, որը կարելի է միայն ողջունել։ Այն ևս մեկ անգամ փաստում է, որ արցախահայությունն ունի իր հայրենիքում անվտանգ ու ազատ ապրելու անքակտելի իրավունք։

Մյուս կարևոր հարցը վերաբերում է Բաքվում ապօրինաբար պահվող հայ պատանդներին։ Նրանք պետք է անհապաղ ազատ արձակվեն, քանի որ այն դատավարությունները, որոնց ականատես եղանք, իրավական գործընթացներ չեն, այլ բացահայտ քաղաքական ֆարս։ Այդ ամբողջ գործընթացը որևէ իրավական հիմք չունի և ուղղված է մարդկանց մեղադրելու այնպիսի արարքների համար, որոնք նրանք չեն կատարել։ Սա ևս անհրաժեշտ է հստակ արձանագրել։

Հարցին, թե ի՞նչ դեր պետք է ստանձնեն Հայաստանի Հանրապետությունն ու Արցախի ժողովրդի կողմից ընտրված օրինական իշխանությունները միջազգային հարթակներում արցախահայության իրավունքների պաշտպանության գործում, Վահրամ Բալայանը նշեց.

– Հայաստանի Հանրապետությունն ունի բոլոր հնարավորությունները միջազգային ատյաններում հետևողականորեն բարձրացնելու այս հարցերը։ Կարծում եմ՝ նման նախաձեռնությունները որևէ կերպ չեն խոչընդոտում Հայաստան-Ադրբեջան բանակցային գործընթացին, քանի որ դրանք հիմնված են բացառապես մարդու իրավունքների պաշտպանության սկզբունքների վրա, որոնց հավատարիմ են ինչպես եվրոպական, այնպես էլ միջազգային կառույցները։

Ավելին, այս հարցերի հետևողական բարձրացումը կարող է նույնիսկ ամրապնդել Հայաստանի Հանրապետության դիրքերը դիվանագիտական հարթակներում՝ հնարավորություն տալով միջազգային իրավունքի շրջանակներում պաշտպանել այն քաղաքացիների իրավունքները, որոնք կոպտորեն խախտվել են մեկ այլ պետության կողմից։

Վերջապես, նման նախաձեռնությունների գործնական շարունակականությունն ապահովելու գործում կարևոր դեր ունեն նաև Արցախի ժողովրդի կողմից ընտրված օրինական իշխանությունները։ Մասնավորապես, Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի կողմից ձևավորված հանձնախումբը, Հայ դատի գրասենյակները և այս ուղղությամբ գործունեություն ծավալող մյուս կառույցները պետք է շարունակեն և առավել ակտիվացնեն իրենց աշխատանքը՝ այն դարձնելով ավելի համակարգված, հետևողական և գործնական արդյունքների վրա հիմնված։