1991 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզի և Շահումյանի շրջանի խորհուրդների պատգամավորների համատեղ նստաշրջանն ընդունեց «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության հռչակման մասին» հռչակագիրը՝ հիմք դնելով Արցախի Հանրապետության պետականության ձևավորմանը։

Այդ քայլը Արցախի հայության՝ սեփական ճակատագիրը ինքնուրույն տնօրինելու և ազատ ու արժանապատիվ ապրելու իրավունքի քաղաքական ու իրավական արտահայտությունն էր։ Այն տեղի ունեցավ Խորհրդային Միության փլուզման և Ադրբեջանում հայերի նկատմամբ աճող բռնությունների ու ճնշումների պայմաններում։

1991 թվականի դեկտեմբերի 10-ին անցկացված հանրաքվեն դարձավ Արցախի ժողովրդի կամքի ուղղակի արտահայտությունը․ ընտրողների 82,2 տոկոսի մասնակցությամբ քվեարկածների 99,9 տոկոսը կողմ արտահայտվեց Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության անկախությանը։

Սեպտեմբերի 2-ը պարզապես պատմական տարեթիվ չէ։ Այն Արցախի պետականության ձևավորման, ազատության համար պայքարի և սեփական հայրենիքում ապրելու իրավունքի խորհրդանիշն է։

Արցախի Հանրապետության պետականության կերտման ճանապարհը նշանավորվեց ծանր փորձություններով, պատերազմներով, կորուստներով և հերոսական պայքարով։ Այս օրը մեր երախտագիտությունն ենք հայտնում բոլոր նրանց, ովքեր իրենց աշխատանքով ու նվիրումով կերտեցին Արցախի պետականությունը, և խոնարհվում ենք նրանց հիշատակի առաջ, ովքեր իրենց կյանքը զոհեցին հանուն Արցախի պաշտպանության։

Արցախի պետականության էջը կարող է փորձել փակել քաղաքական իշխանությունը, բայց այն չի կարող ջնջվել պատմությունից։ Մեր պարտքն է պահպանել Արցախի ժողովրդի իրավունքների, ինքնորոշման և վերադարձի օրակարգը, փոխանցել այն հաջորդ սերունդներին և շարունակել պայքարը հանուն արդարության»։

«Ապառաժ»-ի խմբագրական
02 սեպտեմբեր, 2026