ՀՅԴ
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն պաշտոնական կայք arfd.am
Skip to content
ՀՅԴ

ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔ

  • ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ
    • Պատմություն
      • Պատմական ակնարկ
      • Կարևոր իրադարձություններ
      • գործիչներ
    • Ծրագիր
    • Կանոնագիր
    • Ընդհանուր ժողովներ
    • Կազմակերպական կառույց
      • ՀՅԴ Բյուրո
      • Հայաստան
        • Գերագույն մարմին
        • Տարածքային կառույցներ
        • ԱԺ խմբակցություն
        • ՀՅԴ-ն գործադիրում
      • Արցախ
      • Կազմակերպական շրջաններ
      • Երիտասարդական/ուսանողական
    • Հիմնարկներ և գրասենյակներ
    • Ուղեկից միություններ
    • Միջազգային համագործակցություն
  • ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
    • Լրահոս
    • Հայտարարություններ
    • Հոդվածներ
  • ՄԱՄՈՒԼ
    • «Դրօշակ» պաշտոնաթերթ
    • Լրատվամիջոցներ
  • ՇՏԵՄԱՐԱՆ
    • Գրադարան
    • Տեսադարան
    • Ձայնադարան
    • Լուսանկարներ
    • Թանգարան
    • Արխիվ
  • ՀԵՏԱԴԱՐՁ ԿԱՊ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
    • Դաս
    • Նոր
  1. ԳԼԽԱՎՈՐ ԷՋ
  2. ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
  • Հոդվածներ

Խմբագրական. Եւ այր մի յավերժ

10 Հոկտեմբեր 2024

«Ճանաչելու իմաստութիւնն ու խրատը, հասկանալու խօսքերը հանճարեղ, ընկալելու խօսքի դարձւածքները, ուսանելու ճշմարիտ արդարութիւնը եւ ուղղւելու դէպի իրաւունքը, անուսումներին տալու խորագիտութիւն, երիտասարդներին՝ գիտելիք եւ կողմնորոշում։ Քանզի դրանք լսելով՝ իմաստունն աւելի կիմաստնանայ, կրթեալը կը ստանայ կեանքի ուղեցոյց։ Սրանով մարդ կը հասկանայ իմաստունների խօսքերը՝ նրանց իմաստուն խօսքերը, նրանց առակները, նրանց այլաբանութիւններն ու հանելուկները։ Իմաստութեան սկիզբը երկիւղն է Տիրոջից, Իմաստութիւնը բարիք է նրանով առաջնորդւողների համար։ Բարեպաշտութիւնն առ Աստւած սկիզբն է զգօնութեան, Իսկ ամբարիշտները մերժում են իմաստութիւնն ու խրատը»: Ահա Սողոմոնի առակների գրքից այն առակը, որն առաջինն է թարգմանւել հայերէնի, եւ որի առաջին նախադասութիւնը՝ «Ճանաչել զիմաստութիւն եւ զխրատ, իմանա՛լ զբանս հանճարոյ»-ն մեզ յայտնի է, որպէս այն նախադասութիւնը, որից Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցը սկսեց Աստւածաշնչի հայերէն թարգմանութիւնը, տառերի գիւտից յետոյ:

Թէեւ պատմութեանը յայտնի չէ, թէ Մաշտոցն ինչու է Աւետարանի թարգմանութիւնն սկսել հէնց Սողոմոնի առակներից, այդուհանդերձ համադրելով բազմաթիւ պատմաբանների կարծիքները կարելի է ենթադրել, որ նրա ընտրութիւնը կանգ է առել հէնց Առակների գրքի վրայ, քանզի վերջինս բազմազան էր եւ ունէր հետաքրքրական բովանդակութիւն եւ ապագայ աշակերտների համար կարող էր հանդիսանալ նախաշաւիղ-ընթերցարան։ Ընտրութեան համար, ըստ երեւոյթի, կարեւոր է եղել նաեւ այն փաստը, որ առակներն իրենց մէջ ներառել են այնպիսի յատկանիշներ, ինչպիսիք են՝ իմաստութիւնն ու հանճարը, ծնողների ու զաւակների փոխայարաբերութիւնը, օտարամոլութիւնն ու հայրենասիրութիւնը, ջանասիրութիւնն ու ընչաքաղցութիւնը, արդարութիւնն ու խաղաղութիւնը։

Մանկավարժական նպատակների կողքին սակայն, կայ ոչ պակաս կարեւոր մի նրբութիւն եւս. Սողոմոնի առակներն աչքի են ընկել իրենց առաւել աշխարհիկ բովանդակութեամբ, եւ աւելի մատչելի եւ հասկանալի են եղել այն օրերի հասարակութեան համար, այդ պատճառով էլ ըստ նոյն պատմաբանների՝ Մաշտոցը նախապատւութիւնը տւել է վերջինիս, նպատակ ունենալով քրիստոնէութիւնը հասու դարձնել ամբողջ ժողովրդին: Չմոռանանք, որ թէեւ մօտ մէկ դար էր, ինչ քրիստոնէութիւնը Հայաստանում դարձել էր պետական կրօն, այդուհանդերձ այն դեռեւս անհասկանալի էր ժողովրդական լայն զանգւածներին, եւ նրանց շրջանում հեթանոսութիւնը շարունակում էր ամուր արմատներ ունենալ, ուստի եւ անհրաժեշտ էր առաջինը հայերէնի թարգմանել Աստւածաշունչը եւ քրիստոնէական գրականութիւնը, եւ այդ գործը սկսել ոչ թէ կրօնա-դաւանական բարդ մատչելի նիւթերից, այլ՝ հիմնականում ժողովրդի առօրեայի հետ գործ ունեցող, հասկանալի եւ ըմբռնելի տեքստերից:

Մեսրոպ Մաշտոցի մեծ գործի նշանակութիւնը, սակայն, չպէտք է սահմանափակել կրօնական ասպեկտով միայն: Այն հայ ժողովրդի համար ունեցաւ նաեւ քաղաքական հսկայական եւ չափազանց առանցքային նշանակութիւն, ճիշտ այն ժամանակ, երբ մեր ժողովուրդն ապրում էր պետականութեան կորստի արհաւիրքը:

387 թւականին Հայաստանն առաջին անգամ բաժանւել էր Հռոմէական (395 թւականից յետոյ՝ Բիւզանդական) եւ Սասանեան կայսրութիւնների միջեւ, իսկ 428 թւականին Արտաշէս Գ Արշակունու գահնկեցութեամբ Մեծ Հայքի (Արշակունեաց) թագաւորութեան անկումից յետոյ, վերածւել էր մարզպետութեան: Հայաստանի արեւելեան եւ արեւմտեան հատւածները միմեանցից օտարանում էին։ Հայ ժողովորդը կանգնած էր ձուլման վտանգի առջեւ։

Օրհասական նման պայմաններում էր, որ նախարարական առաւել հզօր տները՝ Բագրատունիները, Մամիկոնեանները, Արծրունիները եւ Սիւնիները յանձն առան պետականութեան պահպանման գործը, եւ նրանց կողքին կանգնեց Հայ Առաքելական եկեղեցին։

Եւ հէնց Մաշտոցի բացառիկ հանճարի եւ խորը իմաստութեան շնորհիւ էր, որ ստացւեց եւ արդիւնաւորւեց հայ ժողովրդի ինքնութեան պահպանման եւ հնարաւորութեան դէպքում պետականութեան վերականգնմանն ուղղւած, հայոց նախարարական տների եւ Հայ Առաքելական եկեղեցու համատեղ ջանքները:

Մեսրոպ Մաշտոցի միջոցով հայոց դպրութեան ստեղծման շնորհիւ.

-Ստեղծւեց եւ զարգացաւ մայրենի լեզւով գրականութիւնը եւ գրագրութիւնը: Յունարէն, արամերէն եւ պարսկերէն կատարւող արքունի գրագրութիւնը, ինչպէս նաեւ կրօնական ծեսերը, սկսեցին արւել հայերէնով եւ հայութիւնը փրկւեց ձուլման վերահաս վտանգից:

-Քրիստոնէութիւնը դարձաւ այն շաղախը, որը միմեանց հետ կապեց հայ ժողովրդի զանգւածներին՝ աշխարականին ու հոգեւորականին, ազնւականին ու ռամիկին, զօրականին ու շինարարին: Նրան յաջողւեց ներթափանցել հայ ժողովրդի հոգում ու մտքում՝ դառնալով նրա հոգեկառուցւածքի, աշխարհընկալման եւ նկարագրի անքակտելի մասը, որի համար էլ տառերի գիւտից ընդամէնը չորս տասնամեակ անց, Սրբազան պայքարի դուրս եկաւ Աւարայրում:

-Անշրջելիօրէն ամրացւեց քաղաքականապէս երկու մասի բաժանւած Հայաստանի եւ հայութեան հոգեւոր, մշակութային եւ լեզւական միասնութիւնը, որը քաղաքական միասնութեան հիմք պիտի դառնար պետականութեան վերականգնման հնարաւորութեան դէպքում։

Այլ խօսքով, Մաշտոցի միջոցով տառերի գիւտը վերածւեց հզօր եւ անյաղթ զէնքի, որի շնորհիւ, ինչպէս հայ մեծ պատմաբան Յակոբ Մանանդեանն է ասում. «Հայ ժողովուրդը պահպանեց իր գոյութիւնը հինգերորդ դարի մեծ պայքարում եւ մտնելով քաղաքակրթւած հնագոյն ժողովուրդների ընտանիքի մէջ՝ զարգացրեց իր ինքնուրոյն մշակոյթն ու շատ հարուստ գրականութիւնը»: Մաշտոցն իր մեծ գործով հոգեւոր իմաստով վերամիաւորեց Հայաստանն ու հայութեանը։ Եւ հէնց սա է նրա մեծութեան եւ կատարած գործի նշանակութեան գաղտնիքը, եւ հէնց սա է նրա բացառիկութեան եւ յաւերժութեան պատճառը հայոց պատմութեան հազարամեակների յորձանուտում:

Ալիք

FacebookTwitterOdnoklassnikiTelegramPrint
Լրահոս
Հանդիպում ԷՏԷՔ կուսակցութեան նորընտիր

ՀՅԴ Կիպրոսի Կոմիտէի պատուիրակութիւնը՝ բաղկացեալ Սիմոն Այնէճեանէն եւ Ռաֆֆի Մահտ

20 Նոյեմբեր 2026
Հարաւային Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախու

Հարաւային Ամերիկայի Հայ Դատի Յանձնախումբը Նոյեմբեր 18-ին յարգանքի հանդիսութիւն

20 Նոյեմբեր 2026
Հայհոյանքը փաստի սով Է

Հայաստանի հանրապետութեան նոր Սահմանադրութեան ընդունման հարցը վերածուած է օրակա

20 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Առաջարկի Թաքուն Բաժինը Եւ Ժողո

Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետը թէ՛ Ազգային ժողովի եւ թէ՛ կառավարութեան նիս

20 Նոյեմբեր 2026
Նիւ Եորքի Հայութեան Միջամտութեամբ Վար

Նոյեմբեր 8ին, Մենհեթընի «Պոլինկ Կրին» զբօսայգիին մէջ՝ Ատրպէյճանի «Յաղթանակի օր

19 Նոյեմբեր 2026
Պրիւքսէլի երկար ու դժուարին ուղին

Եւրոմիութեան Հայաստանի անդամակցութիւնն ու մերձեցումը՝ նոյնիս՛կ ոլորապտոյտ եւ փ

19 Նոյեմբեր 2026
Դու պիտի գնաս, որ Հայաստանը մնա

ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ ներկայացուցիչ, ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Իշխան

19 Նոյեմբեր 2026
Պիլալ Էրտողանի Լիբանան Այցելութեան Վեր

ՀՅԴ Լիբանանի Հայ դատի մարմինը Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի որդիին` Պի

18 Նոյեմբեր 2026
Բագրատունի Ընդունեց Երկխօսութեան Ազգայ

ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Միջին Արեւելքի պատասխանատու եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքի

18 Նոյեմբեր 2026
Հայաստանի թշնամիները երբեք գոհ չեն լին

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սխալմամբ կարծում է, թե Ադրբեջանին և Թուրքիային շարուն

17 Նոյեմբեր 2026
Երեք տարի անց արցախյան հակամարտություն

Հայ դատի կենտրոնական խորհուրդն այսօր հրապարակել է իր «UNRESOLVED: The Conflict

17 Նոյեմբեր 2026
Այսօրվա լսումները պետք է դառնան ոչ թե

ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ Մարդու իրավունքն

16 Նոյեմբեր 2026
ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցությունը հրավիր

ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության նախաձեռնությամբ նոյեմբերի 16-ին կազմակերպվել էին

16 Նոյեմբեր 2026
Նիդերլանդների ՀՅԴ կառույցի հայտարարութ

2026 թվականի նոյեմբերի 5-ից 8-ը, Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունը բռնազա

16 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի խաչմերուկում

Մոսկւայում նոյեմբերի 11-ին կայացած Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

16 Նոյեմբեր 2026
Հաստատվել է «Հրայր Մարուխյան» հիմնադրա

Առաջադիմական հետազոտությունների եվրոպական հիմնադրամի (Foundation for European

14 Նոյեմբեր 2026
Ցեղասպանութիւնը ուրացողները եւ չՍփիւռք

Շուշիի մէջ Ալիեւ-Էրտողան տանդեմը կը տօնէ Քառասունչորսօրեայ պատերազմի յաղթանակը

14 Նոյեմբեր 2026
Արեւմտեան Գանատայի Հայ Դատի յանձնախում

ՎԱՆԳՈՒՎԸՐ.- Գանատայի Հայ Դատի յանձնախումբի Արեւմտեան շրջանի ներկայացուցիչներ Յ

13 Նոյեմբեր 2026
Խօսողին Լսող Է Պէտք

Մոսկուայի մէջ տեղի ունեցաւ ՀԱՊԿ-ի (Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

13 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Իրանեան Ուղերձներ` Սպառնական-Գ

Իրանի հոգեւոր պետի խորհրդականին եւ փոխնախագահին` Հայաստանի ուղղութեամբ կատարած

13 Նոյեմբեր 2026
Բոլոր Նյութերը
Հետեվեք մեզ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
Ստացեք մեր լուրերը էլ.փոստով
Loading
ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ Հասցե՝ ՀՀ, ք. Երևան, Մհեր Մկրտչյան 12/1 Հեռախոս՝ (+374) 10 52 17 65, (+374) 10 52 18 74 Էլ. փոստ՝ [email protected]
© ARF Dashnaktsutyun- ARMENIAN REVOLUTIONARY FEDERATION Website by Web Development Company