2025-ը «Ապառաժ»-ն ամփոփում է ՀՅԴ Արցախի Կենտրոնական կոմիտեի ներկայացուցիչ Արա Պուլուզյանի հետ։

Պետք է փաստենք, որ Արցախյան ազատագրական պայքարը ևս մեկ հանգրվան է հայ ժողովրդի ազգային ազատագրական պայքարի: Այդ պայքարը ազատության համար է, ազգերի ազատության: Այն պիտի ապահովի յուրաքանչյուր ազգի ազատ ապրելը՝ իր հայրենիքում, իր ինքնորոշման իրավունքով և պետություն ունենալու իր իրավունքով։

Արցախը Հայաստանի մի հատվածն է, անբաժանելի մասը, թեև այսօր բռնագրաված է, բայց վստահ եմ, որ պայքարի հարատևությամբ մենք դարձյալ կնվաճենք այն։

Այս պարտությունը չպիտի լինի հարատև և այն ժամանակ կկանգնի այն, որ մեր պայքարը շարունակվի և ունենանք հաջողություններ:

Արցախի համար պայքարի այսօրվա կարևորագույն հանգրվանը հավաքական վերադարձն է և այդ իրավունքի համար պայքարը:

—Ինչպե՞ս կգնահատեք 2025-ը, ի՞նչ է արվել և արվում Արցախի ժողովրդի իրավունքների պաշտպանության ուղղությամբ։

-Այսօր ՀՀ իշխանությունների ծրագրերից բավարարված չէ Արցախի ժողովուրդը։ Թե՜ աջակցությունների կրճատումը, թե՛ բնակարանային ապահովման, թե՛ աշխատանքի տեղավորման ծրագրերը, եւ թե՛ իրավական տեսակետից՝ անձնագրերի, քաղաքացիության հարցերը մի շարք դժվարությունների առաջ կագնեցրեցին մեր հայրենակիցներին։ Այդ արհեստական խոչընդոտները, ծրագրերի ոչ համաչափ կիրառումը խռովություն առաջացրեց Արցախի ժողովրդի մոտ իրենց իսկ հայրենիքի՝ Հայաստանի նկատմամբ։ Դա առաջին հարցն էր, որին դեմ հանդիման կանգնեց Արցախի ժողովուրդը։

Երկրորդը՝ Արցախի իշխանությունների նկատմամբ ՀՀ իշխանությունների արհամարհումն է եւ Ադրբեջանի ուղղակի ազդեցության տակ՝ նրանց աշխատանքի խոչընդոտումը ՀՀ-ում։ Այս վերջերս տեսանք ԱԱԾ գործողությունները Արցախի ներկայացուցչության շենքում, ինչը որևէ տեսանկյունից ընկալելի չէ։

Արցախի իշխանությունը միակ ուղղակի ընտրված լեգիտիմ մարմինն է, որն իրավունք ունի և կարող է ներկայացնել Արցախի դատը, տեղյակ է ժողովրդի հոգսերին, սակայն նրա աշխատանքը խոչընդոտվում է Հայաստանի իշխանությունների կողմից։

Պետք է գիտակցեն բոլորը, որ Հայաստանն ինչպես ամբողջ հայ ժողովրդի, այնպես էլ Արցախի ժողովրդի հայրենիքն է։ Մեկ անգամ մենք հայրենիք ենք կորցրել ու գիտենք դրա ծանրությունը։ Այսօր վտանգված է նաև մեր հայրենիքի մեկ այլ հատվածը, որի կորուստն անընդունելի է մեզ համար։ Վստահ եմ, որ Հայաստանի անվտանգության պահպանման, ապազգային հոսանքների դեմ պայքարում առաջինն է լինելու Արցախի ժողովուրդն ու ՀՅԴ Արցախի կառույցը։

—Այսօր Արցախի քաղաքական օրակարգում շարունակում է մնալ արցախցիների իրավունքների բարձրացումն ու հավաքական վերադարձի իրավունքի իրացման խնդիրը, ի՞նչ հաջողություններ են արձանագրվել այս ուղղությամբ։ Ովքե՞ր են հետապնդում այն։

— 2024-25 թ-ին մի շարք հաջողություններ արձանագրվեցին այս ուղղությամբ։ Շվեյցարիայի խորհրդարանի ստորին պալատի բանաձևը՝ արցախցիների վերադարձի իրավունքի հարթակ ստեղծելու մասին, թե՛ կոնգրեսականների, թե՛ Կանադայի արտաքին գործերի նախարարի, պատգամավորների, Եվրոպայի խորհրդի պատգամավորների մոտեցումները և դիրքորոշումները, անհամեստություն չթվա, մեծ մասամբ, ՀՅԴ Հայ դատի գրասենյակների շնորհիվ է ու նրանց աշխատանքի արդյունքը։

Կարևորում եմ այն հանգամանքը, որ որքան էլ արտասահմանյան տարբեր կառույցներ, Սփյուռքը՝ հայկական պահանջատիրության ներկայացման գործում ունենան հաջողություններ՝ շահեն բանաձևեր, հայտարարություններ, գլխավորը մեր հավաքական վճիռն ու այն իրականացնելու կամքն է։ Ամեն ինչ պետք է անել, որ հայկական Արցախի գոյությունը հանդիսանա որպես խաղաղության գործոն, հակառակ դեպքում կրկին կլինի անկայունություն ու պատերազմ։

Արցախի ժողովրդի իրավունքերը չպետք է դիտել միայն որպես Արցախի ժողովրդի իրավունք, այլև՝ ամբողջ հայ ժողովրդի։ Հայրենիքի ազատագրման համար պայքարը պետք է դառնա բոլորի սեփականությունը։ Դաշնակցությունը կանգնած է ազատագրական պայքարի առաջին դիրքերում, ինչպես անցյալ 131 տարիների ընթացքում։ Միջազգային առումով Հայ դատի գրասենյակները լծված են այդ աշխատանքներին։ Չեմ թաքցնի ասելով, որ Արցախի ժողովրդի կողմից դա գնահատվում է, և ոչ ոք չի կարող ժխտել Դաշնակցության դերակատարությունն այդ հարցում։

Պետք է արձանագրենք նաև, որ մեր հայրենակիցները դեռևս Բաքվի բանտերում են և այս ուղղությամբ ՀՀ իշխանությունները ոչինչ չեն անում։ Մենք պետք է շարունակենք մեր համախմբված պայքարը` հանուն արցախցիների իրավունքների վերականգնման։

— Ի՞նչ կմաղթեք այս Ամանորին:

Դժվար է այս օրերին ամանորյա բարեմաղթանքներ հղել մեր ժողովրդին։ Այս քաղաքականությունը և մոտեցումները, որ որդեգրել են ՀՀ իշխանությունները, պարտության այս շարունակական ընթացքը դեռ շարունակվում է։

Այս մթնոլորտի մեջ մեր բարեմաղթանանք է՝ օր առաջ ազատվել այս իշխանություններից, ովքեր հրաժարվում են ազգային ազատագրական պայքարից։

Արցախի ժողովուրդը այսօր թեև Մայր հայրենիքում է, սակայն իր օջախից ու տնից հեռու, զրկված սեփական հողում ապրելու իրավունքից։ Սակայն իրավունք չունենք հուսահատվելու, պետք է չհրաժարվենք պայքարից, քանի դեռ մեր իրավունքը վերականգնված չէ, քանի դեռ բանտերում են մեր ընկերներն ու հայրենակիցները։

Վստահ եմ, ունենալու ենք նվաճումներ և առիթ ենք ունենալու լիաթոք շնորհավորելու միմյանց, 2026 թվականի ընթացքում։ Թող 2026 թվականը լինի բեկումնային Արցախի հարցի ու Հայաստանի վարվող քաղաքականության մեջ։ Թող ազգային ազատագրական պայքարը դառնա առանցքն ու ուղղությունը մեր արտաքին քաղաքականության, ազգայինը դառնա մեր ներքին քաղաքականության, պետական քարոզչության, պետական ռազմավարության հիմնական սյուներից մեկը:

Շնորհավոր Ամանոր և Սուր ծնունդ, թող գալիք տարին լինի վերադարձի տարի և երբեք այդ պայքարը չդադարի։