ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, Ֆրանսիայի հայկական կազմակերպությունների համակարգող խորհրդի համանախագահ Մուրադ Փափազյանի ելույթը Լիոնում՝ Մայիս 28-ի միջոցառմանը.

Սիրելի՛ բարեկամներ,

Այսօր, երբ ոգեկոչում ենք Հայաստանի Առաջին Հանրապետության օրը, մենք պարզապես մեր պատմության մի տարեթիվ չենք նշում։ Մենք նշում ենք հավատի մի ակտ։ Մենք նշում ենք ապրելու կամքը։ Մենք նշում ենք մի ժողովրդի հաղթանակը, որը հենց այն պահին, երբ ոմանք կարծում էին, թե նա դատապարտված է անհետացման, որոշեց ոտքի կանգնել և կրկին դառնալ իր ճակատագրի տերը։

1918 թվականի մայիսի 28-ը պարզապես պետականության ծնունդ չէ։

1918 թվականի մայիսի 28-ը ազգային վերածնունդ է։

Հայոց ցեղասպանությունից ընդամենը մի քանի տարի անց, կոտորածներից հետո, մահվան երթերից հետո, աքսորից հետո, մեր ժողովրդի պատմական հայրենիքում իրականացված ծրագրված բնաջնջումից հետո, գտնվեցին կանայք ու տղամարդիկ, որոնք ուժ գտան աշխարհին ասելու.

Հայաստանը պետք է ապրի։

Ահա թե ինչ է Հայաստանի Առաջին Հանրապետությունը։

Քաղաքական հրաշք։

Ազգային հրաշք։

Արիության հրաշք։

Սարդարապատում, Բաշ Ապարանում, Ղարաքիլիսայում մարտիկներ, կամավորներ, մտավորականներ, գյուղացիներ, հոգևորականներ, մայրեր և դեռ նոր պատանեկությունից դուրս եկած երիտասարդներ հասկացան մի հիմնարար ճշմարտություն. եթե Հայաստանը կործանվեր, ապա կորչելու վտանգի առաջ կկանգներ հենց հայ ազգի գաղափարը։

Եվ նրանք կռվեցին։

Կռվեցին իրենց զենքով։

Կռվեցին իրենց հավատով։

Կռվեցին իրենց հիշողությամբ։

Կռվեցին այն բացառիկ համոզմամբ, որ ժողովուրդը կարող է վերապրել ամեն ինչ… բացի ինքն իրենից հրաժարվելուց։

Մենք նրանց պարտական ենք ամեն ինչով։

Այսօր մենք պարտավոր ենք խոնարհվել բոլոր նրանց հիշատակի առաջ, ովքեր սերունդների միջով տարան հայկական անկախության երազանքը։

Նրանց առաջ, ովքեր զոհվեցին զենքը ձեռքին։

Նրանց առաջ, ովքեր կառուցեցին դպրոցներ, եկեղեցիներ, թերթեր, միություններ, քաղաքական կուսակցություններ և ազգային հաստատություններ։

Նրանց առաջ, ովքեր աքսորի մեջ պահպանեցին հայերեն լեզուն։

Նրանց առաջ, ովքեր մերժեցին ջնջումը։

Նրանց առաջ, ովքեր մերժեցին մոռացությունը։

Որովհետև Հայաստանի անկախությունը երկնքից չի իջել։

Այն մեկ դարի զոհաբերությունների արդյունքն է։

Մեկ դարի ազգային պայքարի արդյունքն է։

Մեկ դարի հավատարմության արդյունքն է։

Այո՛, մենք պետք է հարգանքի տուրք մատուցենք ազատության մարտիկներին։

Բայց պետք է նաև հարգանքի տուրք մատուցենք հիշողության մարտիկներին։

Բոլոր նրանց, ովքեր Սփյուռքում կենդանի պահեցին հայկական ազգային գաղափարը այն տարիներին, երբ Հայաստանը դեռևս խորհրդային գերության մեջ էր։

Տասնամյակներ շարունակ հայկական Սփյուռքը Հայաստանը կրում էր իր սրտում՝ նախքան այն կրկին կհայտնվեր աշխարհի քարտեզի վրա։

Եվ երբ 1991 թվականին, Խորհրդային Միության փլուզումից հետո, անկախությունը վերականգնվեց, մեր ժողովուրդը հավատաց, որ վերջապես սկսվում է նոր դարաշրջան։

Ինքնիշխանության դարաշրջան։

Անվտանգության դարաշրջան։

Ազգային վերածննդի դարաշրջան։

Այնուհետև եղավ Արցախը։

Արցախը…

Այս բազմահազարամյա հայկական հողը։

Այս վանքերի, հիշողության և դիմադրության հողը։

Այս հողը, որի ժողովուրդը ոտքի կանգնեց՝ պահանջելու բոլոր ժողովուրդների համար ճանաչված ամենահիմնական իրավունքը՝ ազատ ապրել սեփական հայրենիքում։

Եվ կրկին հազարավոր հայեր պայքարեցին։

Եվ կրկին հազարավոր հայեր զոհվեցին։

Եվ կրկին մեր ժողովուրդը ամբողջ աշխարհին ցույց տվեց, որ երբեք չի հրաժարվում իր արժանապատվությունից։

Այս երեկո մենք պարտավոր ենք հարգանքի տուրք մատուցել Արցախի բոլոր հերոսներին։

Բոլոր մարտիկներին։

Բոլոր կամավորներին։

Բոլոր սգակիր ընտանիքներին։

Բոլոր նրանց, ովքեր իրենց երիտասարդությունը, առողջությունը և կյանքը նվիրեցին ազատ և անկախ Արցախի գաղափարին։

Նրանց պայքարը նվաճման պայքար չէր։

Դա գոյության պայքար էր։

Եվ հենց այդ պատճառով է, որ վերջին տարիներին ապրած ողբերգությունն այնքան ցավալի է։

Այո՛, մենք պետք է քաջություն ունենանք ճշմարտությանը նայելու աչքերի մեջ։

Արցախը միայն ռազմական ճանապարհով չի կորսվել։

Արցախը քաղաքականորեն լքվել է։

Եվ երբ իշխանությունը լքում է իր ժողովրդի մի հատվածին, երբ ընդունում է նվաստացումը, երբ կապիտուլյացիան վերածում է քաղաքական դոկտրինի, նա թուլացնում է ոչ միայն պետությունը, այլև ազգային հոգին։

Վերջին տարիներին Հայաստանի ներկայիս իշխանությունը մեր երկիրը տարել է չափազանց վտանգավոր ճանապարհով։

Նահանջների, միակողմանի զիջումների և շարունակական հրաժարումների ճանապարհով։

Արցախը Ադրբեջանին հանձնելուց հետո այս իշխանությունն այժմ փորձում է խաղաղություն կառուցել՝ անընդհատ մերձենալով հենց նրանց, ովքեր սպառնում են Հայաստանի գոյությանը։

Բայց պետք է հստակ ասել.

Տևական խաղաղություն չի կառուցվում թուլության վրա։

Տևական խաղաղություն չի կառուցվում նվաստացման վրա։

Տևական խաղաղություն չի կառուցվում՝ մոռանալով մեր զոհերին, մեր գերիներին, մեր տեղահանվածներին, մեր պատմական իրավունքներն ու ազգային արժանապատվությունը։

Պատմությունը մեզ սովորեցնում է մի պարզ ճշմարտություն. ամեն անգամ, երբ Հայաստանը թուլացել է, պանթուրքիզմը առաջ է շարժվել։

Ամեն անգամ, երբ Հայաստանը կասկածել է ինքն իրեն, նրա թշնամիները փորձել են խեղդել նրան։

Ամեն անգամ, երբ Հայաստանը հրաժարվել է պաշտպանել իր ազգային շահերը, այդ հրաժարումն ունեցել է ծանր գին։

Պանթուրքական նախագիծը գոյություն ունի։

Այն իրական է։

Այն բացահայտ է։

Այն նպատակ ունի Հայաստանը վերածել փխրուն, մեկուսացված, կախյալ և խոցելի տարածքի։

Եվ այդ ամենի դիմաց ի՞նչ ենք մենք այսօր տեսնում։

Կառավարություն, որը թուլացնում է կապերը Սփյուռքի հետ։

Կառավարություն, որը լուսանցք է մղում հայրենասիրական ձայներին։

Կառավարություն, որը երբեմն որպես խոչընդոտ է դիտարկում նրանց, ովքեր հրաժարվում են հաշտվել պարտության հետ։

Բայց հայկական Սփյուռքը խնդիր չէ։

Հայկական Սփյուռքը հայ ազգի պատմական ուժն է։

Այն պաշտպանել է Հայաստանը, երբ շատերը լռում էին։

Այն պայքարել է Ցեղասպանության միջազգային ճանաչման համար։

Այն աջակցել է Արցախին։

Այն ներդրել է, կառուցել է, օգնել է, պաշտպանել է և համախմբել է։

Ոչ մի իշխանություն իրավունք չունի արհամարհելու այդ ուժը։

Սիրելի՛ հայրենակիցներ,

Ժամանակը լուրջ է։

Եվ հենց այն պատճառով, որ այն լուրջ է, յուրաքանչյուրը պետք է ստանձնի իր պատասխանատվությունը։

Հունիսի 7-ի առաջիկա ընտրությունները սովորական ընտրություններ չեն լինելու։

Դրանք որոշելու են հայ ազգի ապագան։

Հայ ժողովրդի առաջ դրված հարցը պարզ է.

Ուզո՞ւմ ենք արդյոք ենթարկվող Հայաստան, թե՞ դիմադրող Հայաստան։

Ուզո՞ւմ ենք կապիտուլյացվող Հայաստան, թե՞ ոտքի կանգնող Հայաստան։

Ուզո՞ւմ ենք Հայաստան, որը աստիճանաբար ջնջվում է իր թշնամիների ճնշման ներքո, թե՞ ուժեղ, ինքնիշխան, արժանապատիվ և հարգված Հայաստան։

Ասում եմ ամբողջ պատասխանատվությամբ՝ փոփոխությունը դարձել է ազգային անհրաժեշտություն։

Հայկական ընդդիմությունն այսօր կրում է հսկայական պատմական պատասխանատվություն։

Ժողովրդին նորից վստահություն ներշնչելու պատասխանատվություն։

Պետության հեղինակությունը վերականգնելու պատասխանատվություն։

Ազգային դոկտրին վերակառուցելու պատասխանատվություն՝ հիմնված ինքնիշխանության, անվտանգության և արժանապատվության վրա։

Այո՛, Հայաստանին անհրաժեշտ է իշխանափոխություն։

Այո՛, Հայաստանին անհրաժեշտ է ազգային վերականգնում։

Այո՛, Հայաստանին անհրաժեշտ է իշխանություն, որը դեռևս անկախությունը դիտում է ոչ թե որպես կարգախոս, այլ որպես սրբազան առաքելություն։

Հայաստանի անկախությունը երբեք չպետք է դառնա սակարկելի։

Երբեք։

Մենք չենք պայքարել, որպեսզի համաձայնենք ջնջվելուն։

Մենք չենք պայքարել, որպեսզի դառնանք մեր իսկ թուլացման հանդիսատեսը։

Մենք չենք պայքարել, որպեսզի ապագա սերունդները ժառանգեն անդամահատված, նվաստացված և խոցելի Հայաստան։

Մենք պայքարել ենք ազատ Հայաստանի համար։

Կանգուն Հայաստանի համար։

Ուժեղ Հայաստանի համար։

Հարգված Հայաստանի համար։

Ուստի, Առաջին Հանրապետության այս տարեդարձին հիշենք այս հիմնարար ճշմարտությունը.

Ազգը չի մահանում, երբ հարձակման է ենթարկվում։ Ազգը մահանում է, երբ հրաժարվում է ինքն իրենից։

Իսկ հայ ժողովուրդը երբեք չի հրաժարվել ինքն իրենից։

Ո՛չ 1915 թվականին։

Ո՛չ 1918 թվականին։

Ո՛չ աքսորի տարիներին։

Ո՛չ պատերազմների ընթացքում։

Ո՛չ էլ իր պատմության ամենաողբերգական պահերին։

Ուստի այսօր ևս մենք պետք է հավատանք մեր վերածնվելու կարողությանը։

Որովհետև Հայաստանը ավելի հին է, քան բոլոր այն ողբերգությունները, որոնց միջով անցել է։

Որովհետև մեր ժողովուրդն իր մեջ կրում է բացառիկ պատմական ուժ։

Որովհետև ոչ մի պարտություն վերջնական չէ, եթե ազգը պահպանում է իր կամքը։

Եվ որովհետև, ի վերջո, հայ ժողովրդի պատմությունը միշտ նույնն է.

Մեզ հայտարարում են անհետացած…

Բայց մենք վերադառնում ենք ավելի ուժեղ։

Կեցցե՛ Հայաստանի Առաջին Հանրապետությունը։

Կեցցե՛ Հայաստանի անկախությունը։

Կեցցե՛ հայկական Արցախը։

Եվ կեցցե՛ հայ ազգը՝ աշխարհի բոլոր վայրերում, որտեղ նա հրաժարվում է խոնարհել գլուխը։