Հունիսի 7-ին Հայաստանում տեղի ունեցան հերթական խորհրդարանական ընտրությունները, որոնց լեգիտիմությունը` մեղմ ասած, կասկածի տակ է:

Նախ`ձայների հաշվարկը դեռ չավարտված, Փաշինյանը հայտարարեց իր հաղթանակի մասին, ինչը լեգիտիմության տեսանկյունից շատ կասկածելի է, քանի որ «Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարության պահին տեղամասերում դեռ ձայների հաշվարկը ավարտված չի եղել՝ կամ ավարտվել է Փաշինյանի ասուլիսին զուգահեռ կամ առանձին դեպքերում ավարտվել է ասուլիսից 1-2,5 ժամ անց»:1 Սա նշանակում է, որ վարչապետի աթոռը զբաղեցնող անձը հստակ հրահանգ է իջեցրել ԿԸՀ-ին ընտրությունների արդյունքների վերաբերյալ:

Հունիսի 8-ին ԲՀԿ-ն դիմեց ձայների վերահաշվարկի պահանջով, քանի որ «Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի կայքում քվեարկության արդյունքների հրապարակման օնլայն համակարգով «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության հավաքած ձայները 4 տոկոս էին, ինչն անցողիկ շեմ է, սակայն ավելի ուշ ԿԸՀ նախագահ Վահագն Հովակիմյանի ներկայացրած տվյալներից պարզ է դառնում, որ ԲՀԿ-ի ձայները 3.996 տոկոս են, հետևաբար, այս պահի դրությամբ չի հաղթահարում անցողիկ շեմը»,2 ակնհայտ էր, որ արհեստականորեն ԲՀԿ-ին զրկում էին իր քվեներից, ինչի իրավական ձևակերպումը տվեց ԿԸՀ-ն հունիսի 12-ին հայտարարելով, որ «խորհրդարան կանցնի 3 ուժ, ԲՀԿ-ն չի հաղթահարել անցողիկ շեմը»։3

Այն, որ ընտրությունները կեղծվել են, որ տարատեսակ չարաշահումներով, կեղծիքներով ու վարչական ռեսուրսի կիրառմամբ Փաշինյանը կարողացավ հավաքել ձայների ընդամենը 49%-ից մի փոքր ավելին, ակնհայտ է, ուստի դրա վրա կանգ չենք առնելու, կփորձենք խոսել հետընտրական հնարավոր զարգացումներից:

Ընտրություններին հաջորդող օրվանից արդեն ակնհայտ էր, որ Փաշինյանի «պյուռոսյան հաղթանակից» հետո, ընտրողների մի ստվար զանգվածի մոտ իշխում է այն մտայնությունը, թե հավաքական ընդդիմությունը չպետք է վերցնի մանդատները, իսկ մյուս հատվածը պնդում է հակառակը, որ պետք է վերցնի:

Իրականությունն այն է, սակայն, որ թե՛ Փաշինյանը, որպես 50+1% չհավաքած, լեգիտիմության լուրջ խնդիր ունեցող ու Ալիևի պահանջները կատարելու համար բավարար քանակությամբ պատգամավորներ չունեցող` փոքրամասնության վարչապետ, և թե՛ հայաստանյան ընդդիմությունը հայտնվել են պատային իրավիճակի առջև, որովհետև` եթե հիմա ընդդիմությունը վերցնի մանդատները ու գնա ԱԺ, դա շատերի համար կընկալվի, որպես «ընտրությունների լեգիտիմացում» ու ընդդիմադիր քաղաքացիների շարքում լուրջ հիասթափություն առաջ կբերի։

Մանդատները չվերցնելու դեպքում, սակայն` ամիսներ անց կարող է առաջանալ մի իրավիճակ, երբ Փաշինյանի հանցավոր հակահայ քաղաքականության հետևանքով սովի ու սնանկացման եզրին կանգնած ժողովուրդն ինքնաբուխ ողողի փողոցները, խորհրդարանում ընդդիմության բացակայությունը լուրջ խնդիրներ կառաջացնի իշխանության փոխանցման հարցում:

Ինչևէ, լիահույս ենք, որ մեր երկու առաջատար ընդդիմադիր ուժերը հաշվարկել են բոլոր հնարավոր սցենարները և կկայացնեն լուրջ ու կշռադատված որոշում:

Հետընտրական հաջորդ սցենարը կարող է լինել փողոցային պայքարը, ինչն այս պահին կարծես թե չի նշմարվում, նաև հասարակության շրջանում առկա որոշակի հիասթափությամբ պայմանավորված։ Գուցե նաև այդ հարցում ընդդիմության մի մասին որոշակիորեն կաշկանդեց Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարությունը` «ով համաձայն չէ՝ հենց այսօրվանից դուրս եկեք փողոց»։4 Ըստ նրանց, ժողովրդին փողոց դուրս բերելը կարող էր ընկալվել, որպես ընդդիմության կողմից փաշինյանական օրակարգի սպասարկում և երկրորդ. մտավախություն կար, որ Փաշինյան-Ալիև պայմանավորվածություն կարող է լինել սադրանքներով քաղաքացիական բախումներ հրահրելու ու Հայաստանի ներքաղաքական կյանքը տակնուվրա անելու հարցում։

Ինչևէ, այս փուլում կարծես թե փողոցային պայքարի հեռանկար չի նշմարվում, հատկապես, որ ընդդիմադիր խոշոր ուժերը, դեռ ՍԴ-ում վիճարկում են ընտրությունների արդյունքները:

Իհարկե իշխանափոխության բազմաթիվ տարբերակներ կան, բացի ընտրություններից ու փողոցային պայքարից, որի մասին իհարկե մեր խոշոր ընդդիմադիր ուժերը գիտեն` հետևաբար պարտավոր են ունենալ նաև պլան Բ, պլան Գ ու Դ, հատկապես, որ վստահ ենք, շատ լավ հասկանում են, թե ինչ ողբերգական հետևանքներ կարող է ունենալ Փաշինյանի հետագա կառավարումը Հայաստանի համար, և խոսքը միայն տնտեսական սարսափազդու վնասների մասին չէ, որոնք հավանաբար կրելու է ՀՀ-ն ռուսական պատժամիջոցների ու հայ-ռուսական հարաբերությունների վատթարացման հետևանքով:

Հայաստանի գլխին, դամոկլյան սրի պես կախված է 300.000 ադրբեջանցիների վերաբնակեցման վտանգը, որի մասին պաշտոնապես խոսում են Ադրբեջանում «Արևմտյան ադրբեջանցիների՝ հայրենի բնակավայրեր վերադարձի հարցը»՝ դիտարկելով որպես Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև խաղաղության գործընթացի շրջանակում քննարկվող գլխավոր թեմաներից մեկը… :

Հայաստանի ղեկավարությունը պետք է հաշվի առնի տարածաշրջանում ձևավորված նոր իրողությունները»,5- հայտարարել է «Արևմտյան Ադրբեջանի համայնքի» նախագահ Ազիզ Ալեքբերլին՝ «Վերադարձ Արևմտյան Ադրբեջան. պատմական արդարության և մարդու իրավունքների վերականգնում» խորագրով միջոցառման ժամանակ։ Հայաստանից, իհարկե պատասխան չի հնչել` արցախցիների վերադարձի իրավունքը շարունակաբար ժխտող իշխանության կողմից:

Իսկ ադրբեջանցիների վերաբնակեցումը Հայաստանում, կնշնակի նաև ընտրական իրավունքի իրացում, թուրքական խմբակցություն ԱԺ-ում, ՏԻՄ-երում թուրք ավագանիների ու համայնքի ղեկավարների, թուրք բնակչության «իրավունքների պաշտպանության» համար թուրքական ոստիկանության ու զինուժի առկայություն, ինչը կամ կհանգեցնի հայ-թուրքական անդադար բախումների կամ Հայաստանի Հանրապետության լուծարման ու Հայաստանի թուրքացման։ Սա Հայաստանի քաղաքական դաշտի խոշոր խաղացողները շատ լավ են հասկանում, և հուսով ենք ունեն` արագ ու անցնցում ճանապարհով Հայաստանի թուրքահպատակ իշխանությանը հեռացնելու արդյունավետ տարբերակ, եթե ոչ, ապա այդ տարբերակը պետք է հնարավորինս արագ գտնել, կամ խորհրդակցել հասարակության առավել գիտակից զանգվածների հետ ու մշակել փողոցային պայքարի ճանապարհով իշխանափոխության հասնելու առավել արագ և արդյունավետ ճանապարհը, որովհետև, ինչպես ցույց են տվել ՀՀ պատմության վերջին 30 տարիները` Հայաստանում դժվար է իշխանություն փոխելը ընտրությունների ճանապարհով, փողոցային պայքարի ճանապարհով էլ գերագույն բարդ խնդիր է, եթե իհարկե այդ իշխանությունը, 2018-ի իշխանության նման, տրամադրված չէ օրերի ընթացքում հեշտությամբ հանձնելու իշխանությունը:

Ամեն դեպքում, Հայաստանի Հանրապետության ժողովուրդն ու ընդդիմադիր քաղաքական ուժերն ունեն մեկ տարուց էլ քիչ ժամանակ դեպի անդունդ սլացքը կասեցնելու և Հայաստանի Հանրապետության լուծարումը կանխելու համար, հապաղելը, ուշացումը կամ նախկին սխալների անդադար կրկնումը կարող է Հայաստանի համար ողբերգական 2027-ի արժանանալ, հետևաբար պետք է գործել արագ և հնարավորինս արդյունավետ, քանի դեռ հավանականություն կա կանխելու անդառնալի և ճակատագրական կորուստները:

ԾԱՆՈԹԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

1. https://www.yerkir.am/hy/article/2026/06/10/313345
2. https://armenpress.am/hy/article/1252424
3. https://yerkir.am/hy/article/2026/06/14/313581
4.https://www.panorama.am/am/news/2026/06/17/%D5%86%D5%AB%D5%AF%D5%B8%D5%AC-%D5%93%D5%A1%D5%B7%D5%AB%D5%B6%D5%B5%D5%A1%D5%B6/3162030
5. https://www.aravot.am/2026/06/24/1565321/

Անի Մելքոնյան

«Դրօշակ» թիվ 6 2026թ.