Գործադիր եւ օրէնսդիր իշխանութիւններու մակարդակի վրայ նման քաղաքականութեան եւ կեցուածքի դրսեւորման լաւագոյն օրինակը նախկին նախագահ Ճերըլտ Ֆորտն է, որ 1965ին, երբ քոնկրէսական էր, Հայոց Ցեղասպանութեան յիսուն ամեակին առիթով յայտարարեց, որ «խառն զգացումներով կը նշենք հայ ժողովուրդին դէմ Թուրքիոյ կողմէ գործադրուած ցեղասպանութեան յիսուն ամեակը»։ Տասնամեակ մը ետք, Ֆորտ, որ նախագահ էր, արգելակեց Հայոց Ցեղասպանութեան ճանաչման թիւ 148 բանաձեւին Ծերակոյտին կողմէ քննարկումը, ուժգնօրէն հակառակելով անոր։ Յստակ էր, որ հաշուի առնուած էին Միացեալ Նահանգներու աշխարհաքաղաքական շահերը։

Ներկայացուցիչներու Տան կողմէ 1984ին թիւ 247 բանաձեւն ալ նոյն ճակատագրին ենթարկուեցաւ, երբ Ծերակոյտին կողմէ արգելակուեցաւ եւ բնաւ չվաւերացուեցաւ։ Ծերակոյտը նոյնպէս արգելակեց Արտաքին Գործողութիւններու Յարմարեցման Օրէնքի Բարեփոխման երկու նախագիծեր՝ 1996ին եւ 2004ին։ Երկու նախագիծերն ալ կը վերաբերէին Հայոց Ցեղասպանութեան ճանաչման։

Այս արգելակումներուն մէջ յատկանշական եղաւ թրքական լոպիինկին ծաւալած աշխատանքը, յատկապէս Հայոց Ցեղասպանութեան յիսուն ամեակին, երբ 1975ին Միացեալ Նահանգներու մէջ Թուրքիոյ դեսպան Մելիհ Էշենպել հանդիպում մը ունեցաւ Ներկայացուցիչներու Տան դեմոկրատական մեծամասնութեան ղեկավար Թոմըս Օ’Նիլի հետ` զայն համոզելու, որ հրաժարի թիւ 148 բանաձեւին զօրակցելէ։ Տեղին է նշել,որ Օ’Նիլ սերտ բարեկամն էր ամերիկահայ հռչակաւոր գործարար եւ մարդասէր Ստեփան Մուկարի։

Հայոց Ցեղասպանութեան ճանաչումը քաղաքական լուրջ հետեւանքներ ունեցող կեցուածք է՝ յատկապէս Միացեալ Նահանգներու նման գերտերութեան մը պարագային եւ այս իրողութեան խորապէս գիտակից նախագահները եւ արտաքին գործոց նախարարները ամէն ճիգ կը թափեն եւ վստահաբար պիտի թափեն նաեւ ապագային, որպէսզի ճանաչումը չկատարուի գործադիր եւ օրէնսդիր իշխանութիւններու մակարդակներով։ Բայց ասիկա բնաւ չի նշանակեր, որ Ներկայացուցիչներու Տան կողմէ թիւ 296 բանաձեւին քուէներու ջախջախիչ մեծամասնութեամբ որդեգրումը կարեւոր յաղթանակ մը չէ։ Ընդհակառակը, քուէարկութեան պատկերն իսկ ցոյց կու տայ, որ Ամերիկայի հայ դատի մարմինները եւ յանձնախումբերը ինչ տարողութեամբ հսկայական եւ անդուլ աշխատանք կատարած են, որպէսզի գրեթէ միաձայնութեամբ որդեգրուի բանաձեւը։

Կը մնայ յուսալ, որ այս բանաձեւն ալ նախորդներուն ճակատագրին չենթարկուի։ Այսինքն՝ աշխարհագրաքաղաքական, ապահովական եւ տնտեսական շահերը եւ ծրագրերը աւելի ծանր չկշռեն՝ արդարութեան դիմաց։ Ակնկալութիւն մը, որ իսկապէս քիչ մը երազային կը թուի, մանաւանդ ներկայ պայմաններուն մէջ։

hairenikweekly.com