Նա տեղեկացրեց նաև, որ երեկ մոմավառություն է եղել բոլոր հայ ընտանիքների պատշգամբներին և մատնանշեց՝ կարևոր էր Լիբանանի նախագահ Միշել Աունը գրառումը, որով նորից խոսեց արդարությունը վերագտնելու և ցեղասպանության՝ փաստացի լինելու մասին: «Այս ամենը տեղավորվում է այն տրամաբանության մեջ, որ Լիբանանն առաջինն էր արաբական երկրներից, որ ճանաչեց Հայոց ցեղասպանությունը: Այստեղ բոլոր իշխանությունների ժամանակ այդ իրողությունը շարունակվել է պաշտպանվել․ հայ ժողովրդին հարգանքի տուրք է մատուցվում և ապրիլի 24-ը ամեն տարի հիշատակվում է»,- ասաց նա:

Ավետիս Կիտանյանը նշեց,որ Լիբանանը առաջին երկրներից էր, որ ժամանակին ընդունեց ցեղասպանությունից փրկված հայերին: Ըստ նրա, Լիբանանի հայ համայնքը կարևոր համայնքներից է՝ թե՛ քաղաքական, թե՛ կազմակերպությունների, թե՛ կրթական, մշակույթային առումներով:

«Լիբանանում հայերին գնահատում են որպես աշխույժ, ստեղծագործ և զարգացած ազգ: Լիբանանում 1920 թվականանին առաջին անգամ մարդահամար է եղել, և Օսմանյան Թուրքիայից ժամանածները, այդ թվում՝ հայերը համարվել են Լիբանանի քաղաքացիներ,- ասաց նա՝ միևնույն ժամանակ նկատելով, որ այստեղ էլ կան որոշ խավեր, որոնք, լավ կապեր ունենալով Թուրքիայի հետ, հայերի նկատմամբ բացասաբար են տրամադրված, բայց և նշեց՝ նրանք քիչ են․ «Մեծամասնությունը զորավիգ է մեր իրավունքների պաշտպանությանը և բարձր է գնահատում հայերի ներկայությունը Լիբանանում»:

Լիբանանահայ գործիչը համաձայնեց, որ Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչումը ոչ մի կերպ հիմա չի պարտավորեցնում Թուրքիային, որ ընդունի պատմական փաստը, սակայն այն օգտակար է լինելու ապագայի համար. «Քաղաքական հարցերը լուծվում են որոշ պահերի, որոշակի իրադրություններով, քաղաքական շահերով պայմանավորված: Մեր ակնկալիքն այն է, որ գա այն պահը, որ Թուրքիան իր հիմնական դերակատարությունը, հատկապես Միջին Արևելքում կորցնի: ՆԱՏՕ-ի մաս լինելը, ԱՄՆ-ի աջակցությունն այսօր Թուրքիայի ձեռքում ուժ են: Բայց գիտենք, որ դրանք մնայուն չեն. Խորհրդային Միությունն էլ փլուզվեց: Հիմա մեր հույսը այն է, որ կգա պահը, որ ի նպաստ մեզ եղած դիրքորոշումները, որոշումները կպարտավորեցնեն Թուրքիային ընդունել Ցեղասպանությունը»,- ասաց նա:

Նա նկատեց, որ դեռ այդ պահին չենք հասել, բայց այն կարող է հեռու չլինել՝ պայմանավորված այսօրվա աշխարհաքաղաքական իրադարձություններով, նոր կորոնավիրուսի տարածման հետ կապված Թուրքիայի բացթողումներով:

Նրա դիտարկմամբ՝ Թուրքիայի կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչումից հետո պետք է հաջորդի փոխհատուցման գործընթացը: «Ճիշտն այն է, որ համայն հայության պահանջը լինի մեր հողային պահանջները բավարարելը և ցեղասպանության զոհերի իրավահաջորդներին փոխհատուցելը: Դա, իհարկե, երկրորդ փուլն է՝ ճանաչումից հետո»,- ասաց նա՝ նշելով, որ իրենց համար կարևոր է, որ Թուրքիայի հետ ցանկացած բանակցություն առանց նախապայմանի լինի:

Ավետիս Կիտանյանն այս համատեքստում հիշատակեց, որ Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսարանը Թուրքիայի ատյաններում գործ էր հարուցել՝ պահանջելով Հայոց ցեղասպանության հետևանքով կորցրած հայկական կալվածքները․ «Նման բաները Թուրքիային դնում են նեղ կացության մեջ: Հատուցման, մեր ունեցածը վերադարձնելու ուղղությամբ քայլն արդեն արված է։ Թուրքիայի համար մեր այս քայլը հանդուգն է թվում, սակայն կարծում ենք, որ հարյուր տարուց հետո արդեն ժամանակն է ուղիղ, իրավաբանական դաշտում, օրենքի ուժով դիմում անել և այդ ճանապարհով փոխհատուցում ստանալ»,- ասաց նա:

Դիտարկմանը՝ արդյոք սփյուռքն առավել շատ չի՞ աշխատում Հայոց ցեղասպանության ճանաչման ուղղությամբ, և ինչպես է ինքը գնահատում ՀՀ ներկայիս իշխանությունների քաղաքականությունն այդ ուղղությամբ, լիբանանահայ նախկին պաշտոնյան նշեց. «Նպատակ չունեմ քննադատել իշխանություններին: Բայց պետք է նկատենք, որ այն երկրներում, որտեղ հայկական ներկայությունը մեծ կշիռ ունի, խորհրդարանները, կառավարություններն ընդունում են Ցեղասպանությունը: Լուրջ աշխատանք է տարվում: Բայց այս աշխատանքին լրացնում է Հայաստանի իշխանությունների աջակցություն, ով էլ լինի իշխանության գլխին: Առանց այդ աջակցության հաջողություն չի լինի: Հնարավոր չէ այս հարցը հաջողությամբ լուծել, երբ Հայաստան պետության համար հարցը առաջնային չէ: Կարելի է ասել, որ վերջին շրջանում նույն ուժգնությամբ ցեղասպանության ճանաչման գործընթացը առաջ չի գնում, կա Ղարաբաղյան հիմնահարցը և դրա հետ կապված խնդիրներ: Սակայն մեզ՝ սփյուռքի համար կարևորագույն նպատակ է, որ Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը հասնի իր վերջնական հանգրվանին»:

Ավետիս Կիտանյանի խոսքով՝ հայությունը մի անձ է, որ երկու բազկի կարիք ունի: «Սփյուռքը մեծ աշխատանք է կատարում այս ուղղությամբ, մյուս կողմն էլ պետք մեկտեղի իր ջանքերը սփյուռքի հետ, բայց այսօր դրա ականատեսը չենք լինում: Սակայն հույս ունենք, որ Հայաստանի իշխանությունները որևէ ժամանակ չեն զլանա իրենց այս պարտականությունը անել: Ենթադրում եմ՝ Հայաստանում ներքին տնտեսական, քաղաքական խնդիրներ, հաշիվներ կան, բայց մեզ համար Թուրքիայի կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչման հարցը հիմնահարց է: Չի կարելի այն երկրորդական պլան մղել: Պետք է հայաստանյան ներքաղաքական խնդիրները մի կողմ դնել և այս հարցում միասին աշխատել: Հայաստանում կան քաղաքական ուժեր, որոնք կառույցներ ունեն սփյուռքում և կարող են այս հարցում օգնել»,- ասաց նա:

Հռիփսիմե Հովհաննիսյան