Այսպիսի դաշինքի կնքումը ոչ միայն կոչված է կարգավորելու Հայաստանի եւ Արցախի քաղաքացիների հանրային կյանքին առնչվող խնդիրներն ու ապահովելու նրանց իրավունքների անկաշկանդ իրացումը երկու հանրապետություններում եւ արտերկրում, այլեւ նպաստելու հայկական կողմերի համարժեք եւ իրավաչափ մարտավարության իրագործմանը հակամարտության կարգավորման գործընթացում առաջացող տարաբնույթ զարգացումների պարագայում:

Այսպիսի իրավաչափության եւ համարժեքության հիմքը Ադրբեջանի փաստացի հրաժարումն է խաղաղ կարգավորման պահանջներից եւ լիարժեք բանակցություններից, ինչպես նաեւ նրա կողմից ուժի կամ ուժի սպառնալիքի կիրառման միջոցով հարցը լուծելու մարտավարությունը:

Ըստ այդ ռազմաքաղաքական մարտավարության, Ադրբեջանի անփոփոխ նպատակը եղել եւ մնում է Ղարաբաղյան հակամարտությունը կարգավորել սեփական «ադրբեջանական մոդուսին» համապատասխան:

Առ այդ, ըստ Ադրբեջանի բանակցային գործընթացը պետք է հանգի ոչ թե հիմնախնդիրը իր պատճառահետեւանքային կապի մեջ լուծելուն, այլ ծառայի Արցախն իր կազմի մեջ ամեն գնով՝ թեկուզեւ ուժի միջոցով վերադարձնելու ծրագրին: Բանակցային որեւէ այլ արդյունք Ադրբեջանի համար ըստ էության մերժելի է: Հետեւաբար, ըստ Ադրբեջանի, խաղաղ կարող է լինել միմիայն այնպիսի կարգավորումը, որն ամրագրում է իր հռչակած ցանկալի արդյունքները:

Այս պայմաններում լիովին արդարացված են բոլոր այն միջոցները, որոնք կոչված են ամրապնդելու Հայաստանի եւ Արցախի սուվերեն իրավունքից եւ կենսական անհրաժեշտությունից բխող միասնական անվտանգությունն ու լեգիտիմ ինքնապաշտպանությունը: Հետեւաբար, Հայաստանի եւ Արցախի շուրջը շրջափակման եւ պատերազմական իրավիճակով ձեւավորված թշնամական միջավայրում հայ ժողովրդի անօտարելի իրավունքն է միջազգային ճանաչում, հարգանք եւ աջակցություն հայցել իր անվտանգությունն ու զարգացումն ապահովելուն ուղղված քայլերի ու նախաձեռնությունների վերաբերյալ:

Այսպիսի դաշինքի կնքումը ինքնին հիմք չի կարող ծառայել հայկական կողմերին մեղադրելու բանակցային գործընթացը խափանելու մեջ: Քանի որ,

-նախ եւ առաջ, այն պարզ պատճառով, որ առանց միջազգայնորեն ճանաչված լիարժեք եռակողմ ձեւաչափը վերականգնելու ընթացող հանդիպումները չեն կարող համարվել ամբողջական եւ իրական բանակցություններ, իսկ այդպիսիք տեղի չեն ունենում միմիայն Ադրբեջանի ոչ բանակցելի կեցվածքի պատճառով,

-2016թ. ապրիլյան պատերազմը եւս մեկ անգամ փաստեց, որ Ադրբեջանի ագրեսիան կանխելու եւ հետ մղելու միակ գործուն միջոցը եղել է, կա եւ մնալու է Հայկական բանակը: Միջնորդ կողմերը դա չկարողացան կանխել եւ չորս օր ուշացան: Հետեւաբար չի բացառվում, որ նույնը կրկնվի,

-այսպիսի դաշինքի կնքումը համահունչ է 1994 թ. ստորագրված հրադադարի մասին պայմանագրին, ի դեպ, որի 25- ամյակն է լրանում այս օրերին, լիովին համապատասխանում է այն ստորագրած երեք կողմերի այդ թվում Ադրբեջանի ստանձնած հանձնառությանը՝ բանակցությունների միջոցով հասնել հակամարտության խաղաղ կարգավորմանն ու վերջնական հաշտությանը,

-ֆորմալ առումով, այսպիսի համաձայնագիրը լիովին համապատասխանում է նաեւ «միջազգային պայմանագրերի մասին» ՀՀ օրենքին, ինչը հնարավորություն է ընձեռնում Հայաստանի Հանրապետությանը խաղաղության, մարդու իրավունքների պաշտպանության, մարդասիրական, տեխնիկական աջակցության եւ այլ հարցերով պայմանագիր ստորագրել անգամ միջազգային իրավունքի սուբյեկտ չճանաչված կողմի հետ:

Միեւնույն ժամանակ, դաշինքի անհարժեշտությունն ու նշանակությունն կարելի է փաստել առնվազն երեք տեսանկյունից.

ա) Ադրբեջանին հակազդելու տեսանկյունից, որը օգտագործում է իր քարոզչության մեջ Արցախի եւ Հայաստանի փոխհարաբերությունների եւ կարգավիճակների չհստակեցված վիճակը:

Մանավորապես,

Արցախի որպես սուբյեկտի անտեսումը, Արցախի տարածք այցելությունները անօրինական հռչակելը, հիմնախնդիրը որպես իր ներքին հարց ներկայացնելը եւ խնդրի միջազգային կարգավորումը Ադրբեջանի սահմանադրական կարգը վերակագնելու գործընթացով փոխարինելու քայլերը, ինչպես նաեւ Ադրբեջանի հետ հակամարտության որպես միակ կողմ Հայաստանին ճանաչելու հնարավորությունը:

բ) Միջազգային նորմերին եւ ընդունված պրակտիկային համապատասխան կարգավորումներ ապահովելու տեսանկյունից՝ Հայաստանի Հանրապետությունը ստանձնել է այն, ինչը պարտավոր էին անել միջազգային կառույցներն ու միջնորդ կողմերը. ապահովել տվյալ տարածքում բնակվող մարդկանց տարրական իրավունքների ու ազատությունների իրացումը՝ անկախ հակամարտության չկարգավորված լինելու հանգամանքից:

գ) Հայաստանի եւ Արցախի միասնական անվտանգությունը ու պաշտպանությունը ապահովելու տարբեր բնագավառներում երկու կողմերի փոխհարաբերությունները կարգավորելու եւ մեր համազգային կենսական շահերն ու նպատակները արդյունավետ պաշտպանելու եւ հետապնդելու տեսանկյունից:

Մինչ օրս տարբեր մակարդակներում կնքված միջգերատեսչական եւ միջկառավարական համաձայնագրերի գոյությունը ինքնին վկայում է, որ կյանքը պարտադրում է, բազմաթիվ ոլորտներում առկա փաստացի կապերը կարգավորվել իրավապայմանագրային ձեւաչափերով: Առավելեւս թուրք-ադրբեջանական տանդեմի գոյությունը եւ նրա թշնամական էությունը լիարժեք հիմքեր են ստեղծում Հայաստան-Արցախ տանդեմի ձեւավորման, իրավական ամրապնդման եւ Հայաստանի ՝ Արցախի անկախության եւ անվտանգության երաշխավորը լինելու փաստի միջազգային ճանաչման համար:

Այսպիսով,

-պետք է առաջնորդվել նրանով, որ պատերազմը ամեն պահի կարող է վերսկսվել: Հետեւաբար, չի կարող մի կողմը պատրաստվել պատերազմի, մյուս կողմը՝ խաղաղության,
-ուստի, հայկական կողմերը պարտավոր են ամրապնդել իրենց պաշտպանությունն ու անվտանգությունը՝ ոչ թե քողարկված, այլ բացահայտ՝ ամրապնդելով եւ ուղղորդելով համապատասխան գործողությունները անհրաժեշտ իրավապայմանագրային կարգավորումների միջոցով:

Հարկավոր է,

-առաջացնել բանակցություններին զուգահեռ փոխլրացնող գործընթաց, որը մի կողմից կոչված է հարստացնելու հայկական կողմերի դիվանագիտական զինանոցը՝ արծարծելով հարցեր, որոնք պաշտոնական մակարդակով նպատակահարմար չէ բարձրաձայնել, մյուս կողմից՝ նոր թափ հաղորդել ԼՂՀ միջազգային ճանաչմանը՝ համահայկական տարողություն հաղորդելով Արցախի ժողովրդի անկախության եւ ազատագրության պայքարին:

Անհրաժեշտ է,

-հասնել Արցախի ներգրավմանը միջազգային ինտեգրացիոն եւ անվտանգային գործընթացների մեջ՝ մղելով միջնորդներին եւ միջազգային դերակատարներին բացառելու հակամարտության գոտու բնակիչների մեկուսացումն եւ իրավունքների անտեսումը: