– Կուսակցական լինելը խանգարե՞լ է Ռուզան Առաքելյան դասախոսին, ինչպե՞ս եք դիմադրել գայթակղությանը՝ ուսանողներին չքարոզել կուսակցական գաղափարները:

-Ես ազատություն սիրող մարդ եմ, ուստի երբեք իմ ուսանողներին չեմ պարտադրել իմ կարծիքը, ես նրանց ազատ եմ թողել: Իմ ուսանողներն իմացել են իմ կուսակցական պատկանելությունը, բայց ազատ են եղել: Երբ ուսանողն իր դասախոսի մասին արդեն ձևավորված կարծիք ունի, դասախոսն օրինակ է իր տեսակով, ուղղորդելու կարիք չկա: Նույնը նաև աշխատավայրում է. ես Հանրային ռադիոյի «Կամուրջ» ծրագրի ղեկավարն եմ, այստեղ աշխատում են տարբեր գաղափարախոսությամբ մարդիկ: Պիտի ասեմ, որ դաշնակցական լինելս ինձ շատ է օգնել կյանքի տարբեր ժամանակահատվածներում: Ինձ դաստիարակել են ծնողներս, բայց իմ իմացական կերպարը կերտել են այնպիսի մարդիկ, որոնք իրենց ազգային նկարագրով, ապրած կյանքով ապացուցել են իրենց` երկրի տերը լինելը:

– Լինել ազատ մարդ և կուսակցական` գործնականում դա հնարավո՞ր է: Ի վերջո, դու սահմանափակված ես կանոնադրությամբ:

-Իմ կարծիքով` դա մարդու տեսակից է: Ես երբեք ինձ կաշկանդված չեմ զգացել իմ` դաշնակցական լինելով: Գուցե սա Դաշնակցության առավելությունն է, որ այն չի կաշկանդում քեզ: Եվ հետո՝ երբ կրում ես գաղափարներ, որոնք համահունչ են քո արժեհամակարգին, այդտեղ նման խնդիր չի առաջանում: Երբ ժամանակին իմ ընկերների հետ ձեռնամուխ եղանք «Երկիր» պաշտոնաթերթի հիմնմանը, ես այնտեղ բաժնի վարիչ էի` մշակութային մասի պատասխանատուն էի: Եվ այդ ժամանակ երբեք որևէ մեկը չի ասել` այս մարդու մասին գրի, մյուսի մասին մի գրի, կամ մեկին շատ արժևորի, մյուսին՝ նվազ: Մշակույթի մարդկանց կարևորել եմ` անկախ նրանց կուսակցական, գաղափարական պատկանելությունից՝ Համո Սահյան, Հրանտ Մաթևոսյան, Մինաս Ավետիսյան: Բոլոր մեծերի մասին գրել եմ, երբեք չեմ մտածել, թե նրանք ինչ գաղափարախոսության կրող են, ինչ նկրտումներ ունեն քաղաքական դաշտում: Ես միշտ եմ ազատ եղել խոսքիս և գրիս մեջ, որովհետև բարձր նշաձող է եղել՝ ով է նա, ում մասին եմ գրում:

– Անձերի պայքարում Դաշնակցությունն ինչպե՞ս է իր գաղափարներով մրցակցելու և հաջողելու:

-Այո, դժբախտաբար անձերի պայքար է: Մենք ամեն ինչ արեցինք, որ խորհրդարանական կառավարման ձևն ունենանք ՀՀ-ում, որը ենթադրում է կուսակցությունների և գաղափարների պայքար, կուսակցությունների կայացում, բայց ռեյտինգային համակարգը մնաց, և, այո, այսօր ունենք անհատների պայքար: Մյուս կողմից՝ այդ անհատներին կուսակցություններն են ներկայացնում: Մեր կարգախոսը մեր մասին ամեն ինչ ասում է՝ հավատարիմ հողին և հային: Մեր երկրի հարատևման գաղտնիքն այս հավատարմության մեջ ենք տեսնում: Մեզ շատ են ասում՝ հին եք, շարունակ անցյալից եք խոսում: Ես մի առիթով ասել եմ՝ այն ժողովուրդը, որը չունի անցյալ, ճիշտ չի գնահատում ներկան: Իսկ եթե ներկան ճիշտ չենք գնահատում, ապագան աղոտ է, չի ուրվագծվում: Դաշնակցության մնայունության գաղտնիքը հենց սրանում է՝ անցյալը կարևորելով, ներկայում ճիշտ գործելաոճ ենք որդեգրում և նայում ապագային: Այս ընտրապայքարը ևս մեկ փորձաքար է մեզ համար, որովհետև ոչ թե նոր Հայաստանում, այլ Հայաստանի մի նոր ժամանակահատվածում ենք, որտեղ բոլոր քաղաքական ուժերը նոր մարտահրավերի առաջ են: Խառնիճաղանճ միջավայր, հասարակության մեջ ոչ հունավորված ճանապարհ, դեգրադացված չափանիշներ` այս մթնոլորտում մենք պիտի կարողանանք ճիշտ ստարտ վերցնել և մեր ժողովրդին հասցնել մեր ծրագրերն ու մոտեցումները: Մեզ համար ամենակարևորն ազգային խնդիրներն են, մեր երկրի անվտանգությունն է, Արցախի հարցը: Մեր երկրի բովանդակությունն Արցախյան հաղթանակն էր: Ես հավատում եմ, որ կարողանալու ենք մեր ուղերձը, մեր ծրագրերը հասարակությանը տեղ հասցնել, այն ընտրազանգվածին, որը մի պահ կանգ է առնում և մտածում վաղվա օրվա մասին, ոչ թե գնում օրվա հոսքով: Կա հասարակության, մտավորականության մի շերտ, որը պահի թելադրանքով չէ, որ որոշում է կայացնում, այլ նայում է, թե «հետո»-ն ինչ է լինելու: Չեմ ուզում թերագնահատել այն, ինչ տեղի ունեցավ ՀՀ-ում, քանի որ ժողովուրդն է ոտքի կանգնել և իր կամքն արտահայտել, բայց, մեծագույն հարգանք տածելով իմ ժողովրդի հանդեպ, պիտի ասեմ՝ սա իմ հեղափոխությունը չէ, իմ հեղափոխությունը հետո է գալու: Իմ հեղափոխությունն արժեհամակարգի, մշակութային և այսօր հետին պլան մղված արժեքների վրա հիմնված հեղափոխությունն է: Միայն տնտեսական, սոցիալական հեղափոխությամբ չենք կարող հայ մարդու տեսակ կերտել:

– Դուք կարծում եք, որ տնտեսական, սոցիական հեղափոխություն կա՞: Ուզենք, թե չուզենք սոցիալ-տնտեսական հեղափոխությունը ևս հողին կապող, երկրի անվտանգությունն ամրացնող գործոն է: Չենք կարող հայրենասեր չհամարել մարդուն, որը գնացել է, իսկ մնացողին համարել հայրենասեր, որը մեծ հաշվով ոչ մի օգուտ չի բերում երկրին: Սա նուրբ հարց է:

-Իմ կարծիքով՝ շատ ավելի հայրենասերները մնում են, բայց չեմ ասում, որ գնացողը պակաս հայրենասեր է: Բայց գնացողը չի հավատացել երկրի վաղվա օրվան:

– Իսկ ո՞վ է գողացել նրա հավատը, մի՞թե այստեղ միայն նրա մեղավորությունն է:

-Դու մնում ես հայրենիքում և հաղթահարում բազմաթիվ դժվարություններ, եթե հավատում ես: Եթե չես հավատում, ցանկացած պահի ցանկացած որոշում կկայացնես: Ավելի ամուր կամք ունեն նրանք, ովքեր մնում են: Չեմ ասում` հայրենասիրություն, այս բառը չեմ սիրում:

– Հավատը կորցրած կամ չկորցրած ընտրողն ինչո՞ւ պիտի իր ձայնը տա Դաշնակցությանը:

– Եղել եմ 4-րդ գումարման պատգամավոր և բոլոր քառօրյաներին հայտարարությամբ եմ հանդես եկել: Օրինակ՝ այդ ժամանակվա իշխանությունը ցանկանում էր ֆիզիկայի ինստիտուտը օտարել, բայց իմ և Վահան Հովհաննիսյանի համառ ջանքերի շնորհիվ այդ որոշումը կասեցվեց: Այդ օրերին փորձում էին բարձրացնել գազի գինը, և դարձյալ մեր համառությամբ թույլ չտվեցինք դա: Ես հեղինակել եմ մի օրենք, որի շնորհիվ սահմանամերձ բնակավայրերի շրջանավարտներն անվճար կրթություն են ստանում՝ պայմանով, որ պիտի վերադառնան իրենց բնակավայրը` աշխատելու: Բացի դրանից` մի օրինագիծ շրջանառեցի, որ ձեռնարկատիրությամբ զբաղվող երիտասարդներն ազատվեն հարկերից, վերապահում եղավ, և օրենքը մտավ շրջանառության մեջ՝ ազատելով միայն շահութահարկից: Այս անգամ, երբ Աղվան Վարդանյանի՝ մանդատից հրաժարվելուց հետո հայտնվեցի ԱԺ-ում, շրջանառեցի մի օրինագիծ, որն արգելում է սահմանամերձ հատվածում հող վաճառել օտար իրավաբանական անձանց: Կառավարությունը քննարկեց, բայց քանի որ մեծ օրակարգ չէր մտնելու, ձեռնպահ են քննարկել: Եթե ընտրվեմ, այն կրկին կդնեմ շրջանառության մեջ, քանի որ շատ կարևոր օրինագիծ է: Մեր սահմանները բացել ենք բոլոր ներդրողների առջև և կարող ենք անվտանգության հետ կապված խնդիր ունենալ: Ի վերջո, մենք չգիտենք` սահմանամերձ հատվածում հող գնել ցանկացող իրավաբանական անձն արդյո՞ք չի ներկայանում թուրքերի, ադրբեջանցիների դեմքով:

– Դաշնակցության նկատմամբ հասարակության վերաբերմունքը միանշանակ չէ, վերապահումով է:

– Անշուշտ, վերապահում կա Դաշնակցության հանդեպ: Ես շփվում եմ մարդկանց հետ և տեսնում, որ նրանք խորամուխ չեն հարցի մեջ և վերապահում են դրսևորում միայն այն բանի համար, որ կոալիցիային մաս ենք կազմել: 21-րդ դարում նման հարցադրումը պրիմիտիվ է: Ցանկացած քաղաքական ուժ կարող է մի պահի ուզենալ ճանապարհ անցնել իշխանության հետ և կարող է չուզենալ՝ ելնելով տվյալ ժամանակի հանգամանքներից: Մենք դա պայմանավորել ենք ազգային խնդիրներով, հայ-թուրքական համաձայնագրով: Մենք եղանք կոալիցիայում, երբ տեսանք սոցիալ-տնտեսական խնդիրների լուծման հնարավորություն: Մասնավորապես՝ մեր սոցապ նախարարների ժամանակ թոշակ ու աշխատավարձ է բարձրացել, մեր ԿԳ նախարարները ոչ մի ուսուցչի չեն հրահանգել լինել դաշնակցական: Առողջապահության նախարար ենք ունեցել, որ պոլիկլինիկաներն անվճար է դարձրել: Որքան կարողացել, արել ենք, մենք իշխանություն չենք եղել, մենք դրա մեջ ինչ-որ բան ենք ունեցել: Կրկնում եմ՝ 21-րդ դարում վերապահում ունենալ միայն նրա համար, որ կոալիցիայում ենք եղել կամ չենք եղել, պրիմիտիվ է: Ամբողջ աշխարհում 10 օրով կոալիցիա են մտնում և դուրս գալիս: ՀՀ-ում է սա աննորմալ, և ՀՅԴ-ին խոցելի է դարձրել: Մենք ճիշտ ենք արել, և ես երբեք մեղայական խոսք չեմ ասում այս առնչությամբ: Ես ասում եմ՝ ճիշտ ենք արել, և հպարտորեն բերում եմ այն օրինակները, երբ մեր տնտեսությանն աջակից ենք եղել մեր նախարարներով: Մենք դուրս ենք եկել, որովհետև տեսել ենք, որ օրվա իշխանությունն ազգային խնդիրներից մի փոքր շեղում է ունեցել: Երբ առաջ եկան հայ-թուրքական արձանագրությունները, մենք դուրս եկանք կոալիցիայից, «Ոչ»-ի շարժումն արեցինք, և մեր կողքին նույնքան զանգված կար, որքան, ձեր ասած, հեղափոխական վիճակում: Մեր ժողովուրդը մեզ հասկացավ այն ժամանակ, ուզում եմ` այսօր էլ ճիշտ հասկանա և կոալիցիա մտնելը համարի ոչ թե թերություն, այլ առավելություն:

Զրուցեց Մարիամ Պետրոսյանը