– Որքանո՞վ էր անհրաժեշտ հայատյացության պատմական եւ արդի դրսեւորումները թեմայով համաժողովի կազմակերպումը եւ ի՞նչ նպատակ ուներ այն:

– Հայատյացության պատմական եւ արդի դրսեւորումները թեմայով համաժողովը շատ կարեւոր էր նախ եւ առաջ այն պատճառով, որ այն կազմակերպվել է հենց եվրախորհրդարանի շենքում: Հայատյացության թեմայի բարձրաձայնումն այդպիսի կարեւոր ատյանում՝ հայերի եւ հատկապես եվրոպական խորհրդարանի անդամների, օգնականների եւ եվրոպական հասարակության ներկայացուցիչների մասնակցությամբ, մեր նպատակներից մեկն էր:

Վերջին շրջանում հայատյացության դեպքերի ավելացումը ոչ միայն Թուրքիայի եւ Ադրբեջանի հասարակության շրջանում, այլ նաեւ հայկական սփյուռքի գաղութներում լուրջ մտահոգության տեղիք են տալիս: Նկատի առնելով հայատյացության վտանգը հայկական խնդիրների վրա, շատ կարեւոր էր դրանց բարձրաձայնումը: Մենք նպատակադրվել ենք պայքարել հայատյացության դրսեւորումների դեմ՝ այդ պայքարին մասնակից դարձնելով ոչ միայն հայ ժողովրդի ներկայացուցիչներին, այլեւ օտարներին, այս պարագայում՝ եվրամիության ներկայացուցիչներին:

– Ի՞նչ քննարկումներ են ծավալվել համաժողովի ընթացքում:

– Մենք առիթ ունեինք ունկնդրելու այնպիսի բանախոսների, որոնք իրենց մաշկի վրա են զգացել հայատյացության դրսեւորումները: Հիմնվելով փաստերի վրա՝ քննարկվել են հայատյացության դրսեւորումների ձեւերը, ի մասնավորի՝ թուրքական հասարակության եւ ադրբեջանական հասարակության մեջ:

Մատնանշվել են նաեւ այս երկու պետությունների իշխանությունների կողմից հաստատված ռեժիմների ուղղակի մասնակցությունը հայատյացության դրսեւորումների վրա, նրանց դերակատարությունը երկրի հասարակությունների շրջանակում հակահայկական քարոզչության տարածման վրա:

Թուրքիայում եւ մանավանդ Ադրբեջանում հայատյացության դրսեւորումներն արտացոլվել են պետական քաղաքականության մեջ: Հակահայկական դրսեւորումները սերմանվում են քաղաքացիների մեջ փոքր տարիքից սկսած՝ մանկապարտեզում, դպրոցում:

Իշխանությունները փորձում են հասարակության մեջ վառ պահել ատելության զգացումը, որպեսզի պետք եղած պարագայում օգտագործեն ժողովրդին՝ ինչպես դա եղավ 2016-ի ապրիլյան պատերազմի ընթացքում, երբ Ադրբեջանի զինվորների գործողություններն ուղղված էին ոչ միայն բանակի դեմ, այլեւ խաղաղ քաղաքացիների:

Այս քաղաքականությունը խիստ դատապարտելի է:

– Համաժողովի առանցքային թեման հայատյացության դեմ պայքարի ուղիներն էին: Ի՞նչ եզրակացությունների է հանգել համաժողովն այս առումով:

– Ամենակարեւոր եզրակացությունը, որին հանգեցին համաժողովի մասնակիցները, այն է, որ հայատյացությունը պետք է դիտարկվի որպես այլատյացություն: Եթե եվրոպական հասարակությունը եւ քաղաքական գործիչները արագ կերպով դատապարտում են այլատյացությունը, անտիսեմիտիզմը եւ ռասիզմը, ապա հայատյացության բոլոր դեպքերը նույնպես պետք է դատապարտելի դառնան՝ ապագայում դրանք բացառելու նպատակով:

Երկրորդ կարեւոր եզրակացությունն այն էր, որ հայատյացության դեմ պայքարի մասնակիցները պետք է լինեն ոչ միայն հայերը, այլ այլատյացության այս տեսակի դեմ մասնակցություն պետք է ունենա միջազգային հանրությունը՝ եվրոպական միության ներկայացուցիչների գլխավորությամբ: Հայատյացությունն այնպիսի երեւույթ է, որը բարձրացնում է ատելությունը ժողովուրդների միջեւ, ինչը եւ պատերազմի բռնկման հավանականություններն է ավելացնում՝ վտանգելով երկու կողմերի հասարակություններին:

– Ինչպե՞ս եք գնահատում համաժողովի արդյունքները:

– Ասեմ, որ մենք բավականին գոհ ենք խորհրդաժողովի արդյունքներից: Այն ստացավ պետք եղած արձագանքը՝ ինչպես համաժողովի մասնակիցների, այնպես էլ զանգվածային լրատվամիջոցների շրջանակում:

Մեր վերջնական նպատակն այն է, որ հայատյացության բոլոր դրսեւորումները եւ դեպքերը դատապարվեն եվրախորհրդարանի անդամների հաջորդ զեկույցներում: Միջազգային կազմակերպությունները պետք է մասնակցություն ունենան հայատյացության երեւույթների դեմ պայքարին՝ եվրախորհրդարանի տարբեր ատյաններով բարձրացնելով հայատյացության դրսեւորումների հարցը:

Լուսինե Թեւոսյան